Στη δικαστική αντιπαράθεση που είχε η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με την εφημερίδα New York Times, επανειλημμένως ζητήθηκε να κατατεθεί η ηλεκτρονική αλληλογραφία της με τον επικεφαλής CEO της Pfizer, Άλμπερτ Μπουρλά. Αυτόν, με τον οποίο αρέσκεται να συναντάται ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Οπως, βέβαια, και ξνα φωτογραφίζεται με τη «φίλη» του, Ούρσουλα. Η Κομισιόν επέμενε να μην καταθέτει την αλληλογραφία, επικαλούμενη διάφορα προσχήματα. Τώρα, το ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάσισε ότι οι «επικλήσεις» της Κομισιόν, ουσιαστικά ήταν προφάσεις εν αμαρτίαις. Και τι απάντησε η «κυβέρνηση» της ΕΕ; Συγγνώμη, αλλά η αλληλογραφία Λάιεν – Μπουρλά … εξαφανίστηκε!
Το σκάνδαλο με την … εξαφανισμένη αλληλογραφία δεν είναι απλώς μια τεχνική ανωμαλία, είναι σύμπτωμα βαθιάς θεσμικής κρίσης στην ΕΕ, όπου η εκτελεστική εξουσία, η Κομισιόν, λειτουργεί ανεξέλεγκτη, επισημαίνουν οι New York Times. Και προσθέτουν: Εάν ούτε η Δικαιοσύνη ούτε ο διεθνής Τύπος μπορούν να αναγκάσουν τους αξιωματούχους της ΕΕ να είναι ειλικρινείς, προκύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος τελικά ελέγχει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή; Το σκάνδαλο Pfizergate αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση ατιμωρησίας των ανώτατων αξιωματούχων της ΕΕ και της άρνησής τους να λογοδοτήσουν στους Ευρωπαίους πολίτες.
Πράγματι, εάν η επικεφαλής της «κυβέρνησης» της Ευρώπης κοροϊδεύει κατάμουτρα τους θεσμούς και τους πολίτες της ΕΕ, γιατί οι κάθε λογής Μητσοτάκηδες να μην επιδείξουν αλαζονεία χιλίων πιθήκων, να γράφουν – όπως το κάνουν, άλλωστε – στα παλιά τους τα παπούτσια τους θεσμούς, όπως έκαναν πρόσφατα με το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ στη Βουλή, και να επιχειρούν να συγκαλύπτουν σκάνδαλα ή να προσπαθούν να … μπαζώσουν τις τραγωδίες των Τεμπών;
Είναι εμφανές ότι τόσο σε κεντρικό επίπεδο, στις Βρυξέλλες, όσο και στις χώρες – μέλη της ΕΕ, η Δημοκρατία κουτσουρεύεται συστηματικά από τα κάθε λογής διαπλεκόμενα ιερατεία, και το Πολίτευμα οδεύει ταχύτατα προς την κατεύθυνση του αυταρχισμού.
Το βολικό «σβήσιμο»
Σύμφωνα, λοιπόν, με τους New York Times, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδέχτηκε επισήμως ότι η ηλεκτρονική αλληλογραφία μεταξύ της προέδρου της Κομισιόν και του διευθύνοντος συμβούλου της Pfizer υπήρχαν πράγματι. Όμως, μετά από χρόνια ερευνών, δικαστικών προσφυγών και ηχηρών δηλώσεων, τώρα ισχυρίζεται ότι η αλληλογραφία … εξαφανίστηκε, ενώ αξιωματούχοι της δηλώνουν ότι δεν σκόπευαν να την κρατήσουν.
Αυτή είναι η απάντηση της Επιτροπής στην απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ, που έκρινε ότι η άρνηση παροχής των εν λόγω μηνυμάτων στους δημοσιογράφους δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς. Ουσιαστικά, οι Βρυξέλλες παραδέχονται πως ναι μεν τα μηνύματα υπήρχαν, αλλά δεν τα κρατήσαμε, γιατί θεωρήσαμε ότι δεν χρειάζονταν.
Κωλοτούμπες
Ως γνωστόν, στην αρχή του 2021, η ΕΕ συνήψε τη μεγαλύτερη συμφωνία προμήθειας στην ιστορία της για έως 1,8 δισεκατομμύρια δόσεις του εμβολίου της Pfizer. Μια συμφωνία που οι Βρυξέλλες χαρακτήρισαν διπλωματικό θρίαμβο της Λάιεν. Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι οι διαπραγματεύσεις έγιναν εν μέρει μέσω προσωπικής αλληλογραφίας της προέδρου της Κομισιόν με τον επικεφαλής της Pfizer, Άλμπερτ Μπουρλά.
Όταν οι δημοσιογράφοι ζήτησαν πρόσβαση στα μηνύματα (αρχικά ο Γερμανός ρεπόρτερ, Αλεξάντερ Φάντα, και στη συνέχεια οι New York Times) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κράτησε σιιωπή ιχθύος. «Δεν υπάρχουν μηνύματα», δήλωναν τότε στις Βρυξέλλες. Τώρα όμως αποκαλύπτεται πως υπήρχαν. Επιπλέον, ο επικεφαλής του γραφείου της Λάιεν, Μπγιορν Ζάιμπερτ, τα είχε διαβάσει προσωπικά το καλοκαίρι του 2021. Δηλαδή, αρκετούς μήνες μετά το πρώτο επίσημο αίτημα για να δοθούν.
«Διαγραφή» – σκάνδαλο
Ο Αλεξάντερ Φάντα, που υπέβαλε το πρώτο αίτημα, την Ανοιξη του 2021, αντέδρασε έντονα: «Είμαι σοκαρισμένος και εξοργισμένος που αποφάσισαν να διαγράψουν τα μηνύματα μετά το επίσημο αίτημά μου. Αυτό μοιάζει με εσκεμμένη απόκρυψη. Είναι κατάχρηση εμπιστοσύνης».
Στην απάντησή του ο Ζάιμπερτ προσπάθησε να υποβαθμίσει το θέμα, χαρακτηρίζοντας την αλληλογραφία «αποκλειστικά οργανωτικού χαρακτήρα» (υποτίθεται ότι αφορούσε μόνο προγραμματισμό συναντήσεων). Συνεπώς, κατά την εκδοχή των Βρυξελλών, τα μηνύματα «δεν είχαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον» και, άρα, μπορούσαν να διαγραφούν.
Ωστόσο, οι νομικές και πολιτικές συνέπειες αυτής της ενέργειας είναι σοβαρές. Πόσο μάλλον, αφού πρόκειται για την προσωπική αλληλογραφία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την περίοδο που διαπραγματευόταν μια συμφωνία δισεκατομμυρίων. Κάτι που αφορά άμεσα όλους τους Ευρωπαίους πολίτες.
«Pfizergate»
Μέχρι πρόσφατα, η Επιτροπή δεν παραδεχόταν καν την ύπαρξη της αλληλογραφίας. Το 2024, κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, οι εκπρόσωποί της μπέρδευαν τα λόγια τους, απέφευγαν να απαντήσουν ευθέως και περιορίζονταν να λένε ότι «δεν αρνούνται» την ύπαρξη μηνυμάτων. Τώρα, όμως, είναι ξεκάθαρο: τα μηνύματα υπήρχαν. Τα διάβασε, μάλιστα, ανώτατος αξιωματούχος, αλλά κατόπιν … εξαφανίστηκαν.
Ποιος ο επίσημος ισχυρισμός για την εξαφάνιση; Το κινητό της φον ντερ Λάιεν αντικαταστάθηκε και τα δεδομένα δεν μεταφέρθηκαν στο νέο τηλέφωνό της. Η αλληλογραφία γινόταν μέσω της εφαρμογής Signal και άρα δεν μπορεί πλέον να ανακτηθεί.
Ο Νικ Αϊόσσα από την οργάνωση Transparency International δηλώνει: «Αυτή η απάντηση είναι προσβλητική για κάθε πολίτη που υποστηρίζει τη διαφάνεια. Πώς είναι δυνατόν να λέτε ότι δεν έχετε υποχρέωση να κρατήσετε κρίσιμες ανταλλαγές αλληλογραφίας τη στιγμή που λαμβάνονται αποφάσεις για μια ολόκληρη την ήπειρο;»
Στους διαδρόμους του Ευρωκοινοβουλίου η υπόθεση έχει ήδη όνομα: Pfizergate. Και δεν αφορά μόνο τα μηνύματα. Το σκάνδαλο αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση ατιμωρησίας των ανώτατων αξιωματούχων της ΕΕ και της άρνησής τους να λογοδοτήσουν στους Ευρωπαίους πολίτες.
Το 2025, ευρωβουλευτές της Δεξιάς κατέθεσαν πρόταση μομφής κατά της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Τυπικώς, για την «έλλειψη διαφάνειας στις επαφές της σχετικά με τη συμφωνία με την Pfizer». Ήταν η πρώτη τέτοια ψηφοφορία τα τελευταία δέκα χρόνια. Η Λάιεν επιβίωσε και στη συνέχεια κατηγόρησε τους αντιπάλους της ότι διαδίδουν «συνωμοσιολογικές θεωρίες που έχουν αποδειχθεί ψευδείς».
Ωστόσο, η υπόθεση δεν έχει κλείσει. Οι New York Times, που προσέφυγαν δικαστικά, υποστηρίζουν από την αρχή ότι το θέμα δεν είναι απλώς η πρόσβαση στην αλληλογραφία, αλλά οι θεμελιώδεις αρχές του δημοκρατικού ελέγχου. Η δικηγόρος της εφημερίδας, Ντάνα Γκριν, τονίζει: «Ξεκινήσαμε αυτή τη διαδικασία για να υπερασπιστούμε το δικαίωμα της κοινωνίας στην πληροφόρηση. Η απάντηση της Επιτροπής απλώς επιβεβαίωσε τη σοβαρότητα αυτής της υπόθεσης».
Κακό προηγούμενο για όλη την Ευρώπη
Αυτό που κάνει την υπόθεση ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η θέση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία τα σύντομα μηνύματα που ανταλλάσσονταν, δεν χρειάζεται να διατηρούνται. Δηλαδή, στο μέλλον κάθε επικοινωνία θα μπορεί να χαρακτηρίζεται «προσωρινή» και να διαγράφεται, ακόμα κι αν αφορά προμήθειες εμβολίων, κυρώσεις ή επενδύσεις δισεκατομμυρίων.
Η Πάουλα Πίνιο, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε στους New York Times: «Σύμφωνα με τους κανόνες της Επιτροπής, δεν υπάρχει υποχρέωση καταγραφής και αποθήκευσης πληροφοριών προσωρινού χαρακτήρα». Με άλλα λόγια, οι κανόνες είναι κομμένοι και ραμμένοι κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μην χρειάζεται να διατηρείται τίποτα. Ακόμη και όταν πρόκειται για διαπραγματεύσεις που επηρεάζουν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.
