Του Παύλου Παπαδάτου

Το χειρότερο πράγμα σε μια αποτυχία δεν είναι η ίδια η αποτυχία. Είναι να μην μπορείς ή να μη θέλεις να την αναγνωρίσεις. Γιατί μόνο όταν αντιλαμβάνεσαι τι πήγε λάθος και ποιοι ευθύνονται, μπορείς να διορθώσεις την πορεία σου. Διαφορετικά, η αποτυχία μετατρέπεται σε πολιτική πρακτική και η επικοινωνιακή διαχείριση υποσκάπτει τα εθνικά συμφέροντα.  Καλό είναι, επίσης, να μαθαίνουμε από τη στρατηγική που ακολούθησαν κάποιοι άλλοι και πέτυχαν, ενώ εμείς αποτύχαμε στην επίτευξη του ίδιου στόχου, όπως στην περίπτωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Είναι, επιεικώς, αστεία η δήλωση του κ. Γεραπετρίτη ότι, ουσιαστικά, δεν έγινε και τίποτα, αφού αυτό το συμφωνητικό δεν έχει καμία ισχύ και είναι άχρηστο. Δηλαδή, πλάκα κάναμε τόσα χρόνια προσπαθώντας να το αποτρέψουμε; Τόση διπλωματική κινητοποίηση για κάτι που, σύμφωνα με τον υπουργό, δεν έχει καμία σημασία; Και, ως προς τη δήλωσή του ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να κάνει κάτι άλλο, ίσως θα ήταν ειλικρινέστερο να έλεγε ότι ο ίδιος δεν μπορούσε να κάνει κάτι άλλο. Γιατί το να παρουσιάζει τη δική του αδυναμία ή ανικανότητα ως αδυναμία της χώρας μας είναι, επιεικώς, προσβλητικό για την Ελλάδα.

Φυσικά, δεν είναι μόνο το τουρκολιβυκό συμφωνητικό, το οποίο, σύμφωνα με την κυβέρνηση, είναι άνευ σημασίας, όπως φαίνεται. Είναι και το γεγονός ότι η Ελλάδα δέχεται να ενημερώσει εγγράφως την Τουρκία για την πόντιση ηλεκτρικού καλωδίου στο Αιγαίο! Φυσικά, για την κυβέρνηση είναι άνευ σημασίας και ουσίας και η έντονη προειδοποίηση του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή να μην το κάνουμε, γιατί αυτή η ενημέρωση ισοδυναμεί με αίτηση άδειας προς την Τουρκία!

Καλό θα είναι, πάντως, σε κάθε περίπτωση, να σταματήσουν η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ να ασχολούνται με το τι είπε ο Ερντογάν ή ο Φιντάν ή δεν ξέρω ποιος άλλος Τούρκος, γιατί είναι αυτό ακριβώς που θέλουν οι Τούρκοι: να αποτελούν για εμάς την αποκλειστική μας ενασχόληση. Και μέχρι τώρα το κάνουν λίαν επιτυχώς.

Κοντά, βέβαια, σε αυτή τη διπλωματική μας αποτυχία, έχουμε και τα τεκταινόμενα στην ιστορικότερη μονή της Ορθοδοξίας, τη Μονή Σινά. Μεγάλοι πανηγυρισμοί, θριαμβευτικές ανακοινώσεις, αλλά καμία δημοσίευση του πλήρους περιεχομένου αυτής της μεγάλης, υποτιθέμενης επιτυχούς συμφωνίας!

Τελικά, τι ακριβώς συμφωνήθηκε και γιατί δεν το βλέπουμε γραπτώς και με σαφήνεια; Είναι τόσο δύσκολο να δημοσιοποιηθεί μια συμφωνία που παρουσιάζεται ως εθνική επιτυχία; Ή μήπως οι πανηγυρισμοί είναι ευκολότεροι όταν οι λεπτομέρειες παραμένουν στο σκοτάδι; Πάντως, το 2002 η Αίγυπτος δήλωνε στην UNESCO ότι η Μονή Σινά αποτελεί ιδιοκτησία της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Σήμερα, όμως, όπως προκύπτει από σχετικά δημοσιεύματα, φαίνεται ότι από ιδιοκτήτες της μονής γινόμαστε ενοικιαστές με βίζα μακράς διάρκειας! Αν αυτή είναι η επιτυχία, τότε θα είχε πραγματικά ενδιαφέρον να γνωρίζουμε πώς θα έμοιαζε η αποτυχία.

Το συμπέρασμα είναι απλό: όταν μια διπλωματική ή πολιτική αποτυχία παρουσιάζεται ως επιτυχία, όταν οι εξηγήσεις αντικαθίστανται από επικοινωνιακά τεχνάσματα και όταν οι πανηγυρισμοί προηγούνται της δημοσιοποίησης των συμφωνιών, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι αποτυγχάνουμε. Είναι ότι κάποιοι θεωρούν πως αρκεί να μην το παραδεχτούμε. Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αποτυχία όλων.

Δυστυχώς, δεν τα πάμε άσχημα μόνο στο εξωτερικό, αλλά και στο εσωτερικό. Δεν μας αρκούσε η διαφθορά της δημόσιας διοίκησης και όχι μόνο… Σε αυτήν έρχεται να προστεθεί η διαφθορά ακόμη και αθλητικών ομοσπονδιών, μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων καθώς  και άλλων ευνοούμενων από την πολιτεία φατριών. Και τούτο γιατί υπάρχει πλήρης έλλειψης  ικανών ελεγκτικών μηχανισμών, τους οποίους, ευτυχώς, που και που ενεργοποιούν οι whistleblowers.

Και είναι εκνευριστικό να ακούς από τον πρωθυπουργό ότι ήταν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της κυβέρνησης που εντόπισαν τα θρασίμια της PIZZA FAN και τα αντίστοιχα του ΧΩΡΙΑΤΙΚΟΥ. Πάντως, όπου κι αν κοιτάξει κανείς, η διαφθορά φαίνεται να έχει διαβρώσει τα πάντα.

Ακόμη και αθλητικές ομοσπονδίες, οι οποίες χρηματοδοτούνται ανέλεγκτα από το αρμόδιο υπουργείο, αντί να αποτελούν φυτώρια ήθους, καλλιέργειας χαρακτήρα, ευγενούς άμιλλας και υγιούς ανταγωνισμού, μετατρέπονται σε χώρους όπου ευδοκιμούν η αδικία, η αυθαιρεσία και η διαφθορά. Και το πιο εξοργιστικό; Πληγώνονται αθώες ψυχές παιδιών που πηγαίνουν στα γήπεδα με όνειρα, ενθουσιασμό και αγάπη για τον αθλητισμό. Ποιο είναι, άραγε, το μήνυμα που στέλνουν αυτά τα θρασίμια αλλά και η ανεπαρκέστατη πολιτεία  στις παιδικές ψυχές, όταν η αδικία επισκιάζει την προσπάθειά τους, συνθλίβει τα όνειρά τους και κλονίζει την εμπιστοσύνη τους στην έννοια της δικαιοσύνης; Ας γνωρίζει όμως η κάθε κυβέρνηση ότι όταν  αδυνατεί ή αδρανεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τα εθνικά συμφέροντα, να διασφαλίσει τη διαφάνεια και να επιβάλει ουσιαστικούς ελέγχους, δημιουργείται ένα επικίνδυνο κενό, στο οποίο  η αποτυχία και η διαφθορά θα συνεχίζουν να προελαύνουν.

Σημείωση

Προχθές, στην επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, κανένας πολιτικός, απ’ όσο παρατήρησα, δεν ανέφερε το όνομα του Ιωάννη Μεταξά, ο οποίος είχε το ανάστημα να πει το “ΟΧΙ” στις απαιτήσεις των Ιταλοφασιστών. Η Ιστορία, όμως, δεν μπορεί να καταγράφεται επιλεκτικά ούτε να αποσιωπά πρόσωπα και γεγονότα για πολιτικούς ή ιδεολογικούς λόγους. Η αναγνώριση του ιστορικού ρόλου ενός προσώπου δεν σημαίνει ούτε εξύμνηση ούτε δικαιολόγηση των υπόλοιπων πράξεών του.

* Ο Παύλος Παπαδάτος είναι Επικοινωνιολόγος – Οικονομολόγος