Η ομόφωνη θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) επί της επικαιροποιημένης μελέτης για τη διαμόρφωση του αρχαιολογικού χώρου «Άγιος Αθανάσιος – Σχολή Ομήρου» στη Βόρεια Ιθάκη, καθώς και για την απορροή των ομβρίων υδάτων, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της προστασίας, της οργάνωσης και της ανάδειξης ενός χώρου με ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική σημασία για το νησί μας.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε ο αρχαιολογικός χώρος να αποκτήσει σταδιακά μια πιο οργανωμένη και φιλόξενη μορφή, με σεβασμό στο φυσικό τοπίο και στα αρχαιολογικά κατάλοιπα. Η ανάδειξή του οφείλει να προχωρήσει με προσεκτικές παρεμβάσεις, επιστημονική τεκμηρίωση και ολοκληρωμένο σχεδιασμό, ώστε να προστατεύεται η αυθεντικότητα του χώρου και παράλληλα να διευκολύνεται η πρόσβαση των επισκεπτών.

Τι προβλέπει η μελέτη για την ανάδειξη του χώρου

Η επικαιροποιημένη μελέτη προβλέπει ήπιες διαμορφώσεις, προσαρμοσμένες στον χαρακτήρα του αρχαιολογικού χώρου και στο ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον της Ιθάκης.

Ειδικότερα, προβλέπονται:

• Οργάνωση της εισόδου: Η κύρια είσοδος χωροθετείται περίπου 30 μέτρα από τη λεγόμενη μυκηναϊκή κρήνη, με στόχο την καλύτερη οργάνωση της πρόσβασης και την προστασία του μνημειακού συνόλου.
• Διακριτική διαμόρφωση του χώρου στάθμευσης: Ο ήδη υπάρχων χώρος προβλέπεται να διαμορφωθεί με πλάτωμα από πατημένο χώμα, ώστε να εντάσσεται όσο το δυνατόν πιο φυσικά στο τοπίο.
• Μικρές και αναγκαίες υποδομές εξυπηρέτησης: Προβλέπεται φυλάκιο περίπου 3 τ.μ. στην είσοδο και χώρος υγιεινής περίπου 8 τ.μ., με πρόβλεψη εξυπηρέτησης ατόμων με αναπηρία.
• Χάραξη φυσικού μονοπατιού: Η διαδρομή των επισκεπτών θα ακολουθεί τη φυσική μορφολογία του χώρου, με χρήση φυσικού χώματος και αξιοποίηση των προβλεπόμενων εισόδων και εξόδων.
• Προσβασιμότητα για όλους: Προβλέπεται διαδρομή κατάλληλης κλίσης για άτομα με αναπηρία, ώστε η επίσκεψη στον χώρο να καταστεί πιο συμπεριληπτική.
• Σημεία ανάπαυσης: Θα τοποθετηθούν δύο καθιστικοί πάγκοι, ένας στην είσοδο και ένας στο υψηλότερο σημείο της διαδρομής.
• Ενημέρωση των επισκεπτών: Προβλέπονται τέσσερις ενημερωτικές πινακίδες, που θα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση και γνωριμία με τον χώρο.
• Αντιμετώπιση των ομβρίων υδάτων: Η μελέτη περιλαμβάνει την αναγκαία διαχείριση της απορροής, ζήτημα ουσιαστικό για την προστασία και τη διατήρηση του αρχαιολογικού χώρου.

Η φιλοσοφία της μελέτης είναι να δημιουργηθεί μια ήπια, βιωματική περιβαλλοντική διαδρομή, η οποία θα επιτρέπει στους επισκέπτες να προσεγγίζουν τον χώρο και να γνωρίζουν την ιστορική του σημασία χωρίς εκτεταμένες επεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον.

Είναι, ωστόσο, σημαντικό να επισημανθεί ότι η πλήρης αρχαιολογική ανάδειξη του χώρου προϋποθέτει την περαιτέρω επιστημονική έρευνα και τις αναγκαίες ανασκαφικές εργασίες. Η διαμόρφωση της επισκέψιμης διαδρομής αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα, όχι το τέλος της προσπάθειας.

Η διαχρονική μου διεκδίκηση συνεχίζεται

Ως Συντονίστρια της Περιφερειακής Ενότητας Ιθάκης, θεωρώ ότι κάθε θετική εξέλιξη για τη Σχολή Ομήρου πρέπει να αποτελέσει αφετηρία για την προώθηση των επόμενων αναγκαίων ενεργειών. Για τον λόγο αυτό, συνεχίζω με συνέπεια τις θεσμικές παρεμβάσεις και τις διεκδικήσεις μου προς το Υπουργείο Πολιτισμού και τους αρμόδιους φορείς.

Στο πρόσφατο αίτημά μου προς την Υπουργό Πολιτισμού, κυρία Λίνα Μενδώνη, επανέφερα την ανάγκη να προχωρήσουν ουσιαστικά τα ζητήματα που αφορούν την προστασία, την αρχαιολογική έρευνα και την ανάδειξη του Αγίου Αθανασίου – Σχολής Ομήρου, καθώς και να εξεταστεί με σοβαρότητα η προοπτική διεθνούς αναγνώρισης της Ιθάκης μέσω της UNESCO.

Οι διεκδικήσεις μου έχουν διαχρονική βάση και συνδέονται με προηγούμενες θεσμικές πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων η απόφαση του Επαρχιακού Συμβουλίου Ιθάκης του 2007 και η απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Ιονίων Νήσων του 2015.

Παράλληλα, συνεχίζω να διεκδικώ την προώθηση όλων των ζητημάτων που αντιστοιχούν στην ιστορία, την πολιτιστική ταυτότητα και την ιδιαίτερη κληρονομιά της Ιθάκης. Η προσπάθεια δεν περιορίζεται σε έναν αρχαιολογικό χώρο. Αφορά την προστασία και ανάδειξη των μνημείων και των αρχαιολογικών θέσεων του νησιού, τη συνέχιση της επιστημονικής έρευνας, την αξιοποίηση των ευρημάτων, την αναβάθμιση των πολιτιστικών υποδομών και την ενίσχυση της πολιτιστικής προβολής της Ιθάκης.

Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα συνεκτικό σχέδιο πολιτιστικής ανάπτυξης, που θα συνδέει την αρχαιολογική κληρονομιά με τα μουσεία, την ιστορική διαδρομή του τόπου και τις δυνατότητες σύγχρονης παρουσίασης και προβολής του πολιτισμού μας. Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να ενισχύσει την εκπαιδευτική αξία των μνημείων, να προσελκύσει επισκέπτες με ενδιαφέρον για την ιστορία και τον πολιτισμό και να συμβάλει σε μια ποιοτική και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

Η Ιθάκη κατέχει ξεχωριστή θέση στην παγκόσμια ιστορική και πολιτιστική συνείδηση μέσα από την ομηρική παράδοση. Ταυτόχρονα, διαθέτει μια πολυσύνθετη ιστορική διαδρομή, η οποία χρειάζεται συστηματική μελέτη, προστασία και ανάδειξη. Αυτή η κληρονομιά αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα για τον τόπο μας, αλλά και ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.

Θα συνεχίσω να παρακολουθώ την πορεία των σχετικών ζητημάτων και να παρεμβαίνω θεσμικά, με επιμονή και υπευθυνότητα, ώστε η θετική γνωμοδότηση του ΚΑΣ να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης, σταθερής προσπάθειας με συγκεκριμένα επόμενα βήματα.

Η Ιθάκη αξίζει να προστατεύσει, να αναδείξει και να προβάλει ολόκληρη την ιστορική και πολιτιστική της κληρονομιά. Οι διεκδικήσεις μας συνεχίζονται, με συνέπεια, συνεργασία και προσήλωση στο αποτέλεσμα.

Σμαράγδα Σαρδελή
Συντονίστρια Π.Ε. Ιθάκης