Ένα ερευνητικό εργαλείο που αποτυπώνει με δεδομένα
την πίεση του τουρισμού στα Ιόνια Νησιά

Το Ιόνιο Πανεπιστήμιο ξεκίνησε την υλοποίηση του ερευνητικού έργου «IonianDTwin: Ψηφιακό Δίδυμο για τη Δυναμική Μοντελοποίηση και την Ευφυή Εξισορρόπηση της Αστικής Βιωσιμότητας και του Τουρισμού των Ιονίων Νήσων». Σκοπός του έργου είναι η έρευνα και η ανάπτυξη ενός εργαλείου που θα δείχνει με μετρήσιμα δεδομένα πώς επηρεάζει ο τουρισμός τα νησιά και θα μπορεί να αξιοποιηθεί από την Περιφέρεια, τους Δήμους, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Έτσι η τουριστική ανάπτυξη θα μπορεί να συμβαδίζει με την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Τα Ιόνια Νησιά είναι από τους δημοφιλέστερους προορισμούς διεθνώς. Στην καλοκαιρινή αιχμή, η επισκεψιμότητα πιέζει τις υποδομές ύδρευσης, ενέργειας και μεταφορών, τις ακτές και τα θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς και την καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων. Τα στοιχεία που είναι σήμερα διαθέσιμα για τη διαχείριση αυτής της πίεσης είναι συνήθως αποσπασματικά και στατικά.

Το IonianDTwin θα αναπτύξει ένα «ψηφιακό δίδυμο» του προορισμού, δηλαδή μια διαρκώς ενημερούμενη ψηφιακή αναπαράσταση των νησιών πάνω σε χάρτη. Θα συνδυάζει περισσότερες από 25 πηγές δεδομένων (ανοικτά και δημόσια διαθέσιμα δεδομένα): ποιότητα αέρα και θάλασσας από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus, ύδατα κολύμβησης, μικροκλίμα, αφίξεις σε αεροδρόμια και λιμάνια, πληρότητα παραλιών, κυκλοφοριακή συμφόρηση, κάλυψη δικτύων κινητής και οικονομικά στοιχεία του τουρισμού. Από αυτά θα υπολογίζονται 34 δείκτες βιωσιμότητας, ευθυγραμμισμένοι με τα διεθνή κριτήρια του Global Sustainable Tourism Council (GSTC). Μοντέλα μηχανικής μάθησης θα προβλέπουν την τουριστική ζήτηση, τη συμφόρηση και την επιβάρυνση των υποδομών. Με τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, και ειδικότερα με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, θα μπορεί κάποιος μη ειδικός να αναζητά πληροφορίες στο σύστημα με απλή, φυσική γλώσσα. Βασικό ερευνητικό ζητούμενο αποτελεί η αξιόπιστη μετατροπή των ετερογενών δεδομένων σε δείκτες και προβλέψεις, στόχος για τον οποίο τα αναπτυσσόμενα μοντέλα θα αξιολογηθούν και θα επικυρωθούν πειραματικά. Τονίζεται ότι η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί μέρος του σχεδιασμού: το έργο αναπτύσσει πλαίσιο διακυβέρνησης δεδομένων με ανωνυμοποίηση, σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων.

Τα εργαλεία που θα αναπτυχθούν απευθύνονται:

• Στην Περιφέρεια και στους Δήμους, μέσω μιας κεντρικής πλατφόρμας παρακολούθησης, πρόβλεψης και ειδοποίησης που θα υποστηρίζει τον σχεδιασμό παρεμβάσεων.
• Στους Πολίτες και τους Επισκέπτες, με μια εφαρμογή για κινητά που θα ενημερώνει για τις πραγματικές συνθήκες, ενώ όσοι το επιθυμούν θα μπορούν να επιβεβαιώνουν ανώνυμα όσα παρατηρούν (π.χ. συνωστισμό, διακοπές σε δίκτυα κοινής ωφέλειας κ.λπ.)..
• Στις Τουριστικές Επιχειρήσεις, με ανοικτή και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση σε αναλυτικά δεδομένα και δείκτες.
• Στην ερευνητική κοινότητα, με ανωνυμοποιημένα ανοικτά δεδομένα.

Η πλατφόρμα και η εφαρμογή θα λειτουργήσουν πιλοτικά σε πραγματικές συνθήκες κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου. Κατά την πιλοτική λειτουργία, φορείς και πολίτες θα δώσουν ανώνυμη ανατροφοδότηση για τη χρηστικότητα και την ακρίβεια του συστήματος, ώστε να βαθμονομηθούν και να επικυρωθούν τα μοντέλα. Μετά την ολοκλήρωση του έργου, τα αποτελέσματά του θα είναι διαθέσιμα για αξιοποίηση από φορείς της αυτοδιοίκησης και του παραγωγικού τομέα των Ιονίων Νήσων.

Κατά τους πρώτους μήνες υλοποίησης, η ομάδα του έργου αναμένεται να συναντηθεί με αρμόδιους φορείς προκειμένου να οριστικοποιηθεί το πλαίσιο των δεικτών βιωσιμότητας. Κατά τη διάρκεια του έργου θα γίνουν επίσης θεματικά εργαστήρια ανοικτά στην τοπική κοινωνία.

Ταυτότητα έργου Τίτλος: «IonianDTwin: Ψηφιακό Δίδυμο για τη Δυναμική Μοντελοποίηση και την Ευφυή Εξισορρόπηση της Αστικής Βιωσιμότητας και του Τουρισμού των Ιονίων Νήσων» Δικαιούχος/Φορέας Υλοποίησης: Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο Κωδικός ΟΠΣ: 6061866 Διάρκεια: 01/09/2026 – 28/02/2029 Πρόγραμμα: «Ιόνια Νησιά 2021-2027». Η πράξη συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (Ε.Τ.Π.Α.). Ιστότοπος: ioniandtwin.di.ionio.gr