ΓΙΑ ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΘΑΝΑΣΙΟ – ΣΧΟΛΗ ΟΜΗΡΟΥ.

Έμαθα ότι κατά την προχθεσινή επίσκεψη της κ. Περιφειάρχη Ιονίων Νήσων στην Ιθάκη και σε δεδομένη συζήτηση γύρω από τα ευρήματα των ανασκαφών στον Άγιο Αθανάσιο – Σχολή Ομήρου ανέφερε μεταξύ των άλλων ότι, όπως πληροφορείται αυτά τα ευρήματα είναι «Ρωμαϊκά» (Ελληνιστικής – Ρωμαϊκής εποχής μάλλον θα εννοούσε).
Προσωπικά λυπάμαι γι’ αυτή την «πρόχειρη» και «άστοχη» (πιστεύω χωρίς πρόθεση) δήλωσής της, και αναρωτιέμαι σε ποιες πηγές θεμελιώνει αυτή την άποψη. Ποιοι είναι αυτοί που αποφάνθηκαν για τη χρονολόγηση των ευρημάτων;
Σε κάθε όμως περίπτωση παραθέτω και στη συνέχεια σχολιάζω την ανακοίνωση που εξέδωσε η επιστημονική ομάδα του Καθηγητή Αρχαιολογίας και Προέδρου του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Γιάννου. Λώλου, ο οποίος είναι επιστημονικός υπεύθυνος για την εξέταση κ.λπ. των ευρημάτων αυτών των ανασκαφών στο πλαίσιο της προγραμματικής σύμβασης, την οποία και η κ. Κράτσα προχθές υπέγραψε.
Η επιστημονική αυτή ομάδα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, σε Δελτίο τύπου που κυκλοφόρησε αναφέρει: «Από την εκ νέου θεώρηση του υλικού της ανασκαφής, προκύπτουν σημαντικά στοιχεία, τα οποία επιβεβαιώνουν την παλαιότητα της χρήσης του χώρου: κατά τους προϊστορικούς χρόνους, ήδη, μάλιστα, κατά την Τελική Νεολιθική φάση (4η χιλιετία π.Χ.), ενώ τεκμηριώνουν τον ιδιαίτερο, και πιθανώς πολλαπλό, ρόλο του εντυπωσιακού μνημειακού συγκροτήματος της Σχολής Ομήρου κατά τους ιστορικούς (Ελληνιστικούς-Ρωμαϊκούς) χρόνους, μέσα στο γεωγραφικό-πολιτισμικό πλαίσιο της βορειοδυτικής Ιθάκης. Η περιοχή αυτή, με το πλήθος των αρχαιολογικών θέσεων και στοιχείων, προβάλλει ως επίκεντρο αρχαίας οικιστικής ανάπτυξης και ακμής επί πολλούς αιώνες και ως πυρήνας των θρυλικών (Οδυσσειακών) παραδόσεων της Ιθάκης».
Από το ανωτέρω απόσπασμα του δελτίου τύπου διαφαίνεται ότι ο συγκεκριμένος αρχαιολογικός χώρος χρησιμοποιήθηκε κατά τους προϊστορικούς Χρόνους της περιόδου της Τελικής Νεολιθικής εποχής (4η χιλιετία π.Χ.) μέχρι και τους ιστορικούς Ελληνιστικούς- Ρωμαϊκούς χρόνους. Η αναφορά αυτή βάζει τέλος στις φιλολογίες που αναπτύχθηκαν κατά τα τελευταία χρόνια ότι όλα αυτά τα ευρήματα και ο χώρος ανήκουν στην Ελληνιστική-Ρωμαϊκή εποχή.
Εύλογα εξάγεται το συμπέρασμα ότι ο χώρος αυτός κατοικήθηκε από τους προϊστορικούς χρόνους συνεχώς και επομένως και κατά την περίοδο που έδρασε ο βασιλιάς της Ιθάκης Οδυσσέας αλλά και κατά τα Ομηρικά χρόνια. Επίσης, αποστομώνει αφενός τις απόψεις και αντιλήψεις παλαιότερων αρχαιολόγων που ήταν προκατειλημμένοι, γιατί απαξιούσαν να επισκεφτούν τον χώρο και να μιλήσουν με τους υπευθύνους Καθηγητές των ανασκαφών, και αφετέρου νεότερων, που προφανώς επηρεασμένοι από τους πρώτους και χωρίς να μελετήσουν σε βάθος τον χώρο και τα ευρήματα, έτρεχαν επιπολαίως να υιοθετήσουν απόψεις που δεν ευσταθούν.
Δεν είμαι ειδικός επί αυτών των ζητημάτων αλλά απλώς στηρίζομαι στα στοιχεία που απορρέουν από τη συστηματική επιστημονική επανεξέταση, τεκμηρίωση και αξιολόγηση των αρχαιολογικών ευρημάτων από σοβαρούς και καταξιωμένους επιστήμονες, όπως είναι ο κ. Λώλος, ένας επιστήμονας εγνωσμένου κύρους διεθνώς.
Σε κάθε περίπτωση είμαι πεπεισμένος ότι η επιστημονική έρευνα και στα υπόλοιπα αρχαιολογικά ευρήματα και η περαιτέρω ανασκαφική δραστηριότητα θα επαληθεύσει το γεγονός ότι η σημερινή Ιθάκη είναι η ΟΜΗΡΙΚΗ, επιχείρημα άλλωστε που συμβαδίζει: α) με αυτό της ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ που εμφανίζεται στα Ομηρικά κείμενα, β) των ΣΠΟΥΔΑΙΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ (νομίσματα κ.α) που βρίσκονται στα μουσεία της Ελλάδας και άλλων χωρών του εξωτερικού γ) των απόψεων σοβαρών αρχαιολόγων (Μαρινάτος κ.λπ.) και δ) ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ στο επιστημονικό περιοδικό ΔΩΔΩΝΗ τ. ΜΓ΄–ΜΔ΄ (2014-2015), σσ. 467-504 της † ΛΙΤΣΑΣ ΚΟΝΤΟΡΛΗ-ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ με θέμα: «Ανασκάπτοντας στην ομηρική Ιθάκη. αποτελέσματα ανασκαφικού–ερευνητικού προγράμματος του πανεπιστημίου Ιωαννίνων στη βόρεια Ιθάκη».
Αναφορικά με τις προσπάθειες κάποιων που επιχειρούν να μεταθέσουν την Ιθάκη σε άλλο μέρος, τους εύχομαι να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για να βρουν επιστημονικά τεκμηριωμένες απόψεις επί του θέματος. Μέχρι τότε η σημερινή ΙΘΑΚΗ ΜΑΣ είναι η Ομηρική Ιθάκη, αυτή που αποδέχονται όλοι σε όλη την υφήλιο.
Γιάννης Δ. Καραντζής