ΣΠΥΡΟΣ Ι. ΑΣΔΡΑΧΑΣ Ο ιστορικός, ο διανοούμενος, ο άνθρωπος… Ένα από τα πρώτα κείμενά του
Με τον άξιο ιστορικό και εγκάρδιο φίλο Σπύρο Ασδραχά, που μας έφυγε για πάντα, Λευκαδίτη εκ πατρός και Κεφαλονίτη εκ μητρός, γεννημένον το 1933 στ’ Αργοστόλι το 1933, εγγονό, από τη μητέρα του, του επί μακρόν προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Κεφαλονιάς Νικολάου Κρητικού, υπήρξαμε “Λουμιδικοί” στη δεκαετία του 1950, δηλαδή θαμώνες του λογοτεχνικού καφενείου και παταριού του Λουμίδη, που ήταν στη Σταδίου, ανάμεσα στις στοές Νικολούδη και Πεσματζόγλου, στέκι σημαντικών μορφών των Ελληνικών Γραμμάτων και των Τεχνών εκείνης της εποχής, απ’ όπου πολλά ωφεληθήκαμε και υπήρξαμε αγαπητοί και αλληλοεκτιμώμενοι φίλοι, φιλία και αλληλοεκτίμηση που διατηρήθηκε διά βίου.
Στο “πατάρι” απ’τους παλιούς, τακτικός θαμώνες ήταν ο Μάρκος Αυγέρης, αραιότερα ο Βάρναλης, σπάνια ο Κορδάτος που το τακτικό στέκι του ήταν κάθε πρωί στο βιβλιοπωλείο του Καραβάκου, στην αρχή της Σοφοκλέους, λίγο μετά τη Σταδίου και από τους νεώτερους ο Στάθης Πρωταίος, ο Νίκος Καρούζος, ο Δημήτρης Χριστοδούλου, ο Μίλτος Σαχτούρης και από τους πιο νεώτερους είμαστε μια παρέα αρκετά μεγάλη, ο γράφων, ο Σπύρος, ο Δημήτρης Κωστελένος, ο Γιάννης Νεγρεπόντης, ο Οδυσσέας Ζούλας, ο Αντώνης Καρκαγιάννης, ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ο Λεωνίδας Ζενάκος, ο Κώστας Κουτούλης, ο Βαγγέλης Τσακιρίδης, ο Σπύρος Γκίνης, ο Αργύρης Παναγόπουλος, ο ηθοποιός Κώστας Γιαννατάς και κάποιοι ακόμα που τώρα μου διαφεύγουν.
Τον Σπύρο τον περνούσα τρία χρόνια. Είχα αρχίσει να δημοσιογραφώ από το 1950 και από το 1956 να εκδίδω βιβλία. Ο Σπύρος σπούδαζε στο Ιστορικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και το 1960 που πήρε το πτυχίο του εγώ βρέθηκα κάτω από παρά τη θέλησή μου συνθήκες για 32 χρόνια εκτός Ελλάδας μετανάστης και για 8 χρόνια πολιτικός πρόσφυγας με ακυρωμένο διαβατήριο και πολιτικό άσυλο στη Δυτική Γερμανία.
Το 1959 ιδρύσαμε με τον Κεφαλονίτη-Ληξουριώτη δικηγόρο Γεράσιμο Λουκέρη τις εκδόσεις “Πυρφόρος” και εκδόσαμε την “Επτανησιακή Πρωτοχρονιά 1960”, Ετήσια Λογοτεχνική, Καλλιτεχνική, Ιστορική και Λαογραφική έκδοση, με σκοπό να την εκδίδουμε κάθε χρόνο. Εγώ είχα την ευθύνη της Σύνταξης και ο Χρήστος Θεοχαράτος, “φευγάτος” κι αυτός, την Επιμέλεια ύλης. Η έκδοσή της αποτέλεσε φιλολογικό γεγονός. Συνεργαζόταν οι σημαντικότεροι από τους τότε Επτανήσιους δόκιμους λογοτέχνες και καλλιτέχνες, οι τότε ακόμα επιζώντες τελευταίοι της Επτανησιακής Σχολής, όπως οι Μαρίνος Σιγούρος, Νίκος Λευτεριώτης, Ειρήνη Δενδρινού, Διονύσιος Ρώμας, Γεράσιμος Σπαταλάς, Ντίνος Κονόμος και ανθολογούνταν όλοι οι κλασσικοί της Επτανήσου.
Τότε δημοσιεύσαμε εκεί και ένα από τα πρώτα κείμενα του Σπύρου. Ήταν 26 χρονών. Ο τίτλος του κειμένου ήταν: «Οι Σφακιώτες της Λευκάδας και ο υποτιθέμενος κρητικός αποικισμός». Πρόκειται για έρευνά του σχετική με τους ισχυρισμούς παλιότερων ιστορικών, ότι οι κάτοικοι της κοινότητας Σφακιωτών της Λευκάδας (Σφακισάνοι και κατά τον Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, στον “Φωτεινό” του), προέρχονται από Κρητικούς πρόσφυγες, μετά τον Τουρκοβενετικό πόλεμο στην Κρήτη (1645-1669), άποψη που την αντικρούει με αδιάσειστα στοιχεία και ντοκουμέντα, αποδεικνύοντας πως τόσο το τοπωνύμιο, όσο και οι κάτοικοι, είναι πολύ παλαιότεροι απ’αυτόν τον πόλεμο στη Λευκάδα.
Αποσπάσματα αυτού του κειμένου του δημοσιεύουμε στη μνήμη του.
Ας είναι αιωνία του η μνήμη!
Καισαριανή, 12.12.2017 Βαγγέλης Σακκάτος

