Απέναντί μου κείνται δύο ογκώδεις τόμοι. Είναι ένα από τα πολλά βοηθήματα για το μάθημα της Οικονομίας που διδάσκω στο σχολείο και εξετάζεται στις πανελλαδικές.
Η εξεταστέα ύλη του σχολικού βιβλίου είναι 115 σελίδες.
Ο όγκος του βοηθήματος είναι 1159 σελίδες!!!. Σε κάθε σελίδα δηλ. του σχολικού βιβλίου αντιστοιχούν 10 σελίδες βοηθήματος. Δεν τολμώ καν να το ανοίξω. Η όψη του μου προκαλεί τρόμο.
Το βοήθημα (εξαιρετική δουλειά συναδέλφου) περιέχει δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες ασκήσεις.
Κι αυτό για ένα μάθημα που θεωρείται από τα σχετικά εύκολα των πανελλαδικών. Που αν έχεις διαβάσει καλά τη θεωρία, έχεις επεξεργαστεί τις ασκήσεις του βιβλίου και τα θέματα των παλαιότερων πανελλαδικών, αποκλείεται να μη γράψεις.
Υπάρχουν και πολύ χειρότερα. Βλέπω κάθε πρωί πριν χτυπήσει το κουδούνι τα παιδιά της Θετικής κατεύθυνσης (που είναι τα πλέον αδικημένα και βαρυφορτωμένα με ύλη) να έρχονται στη βιβλιοθήκη του σχολείου και να ανοίγουν κάτι τεράστιους τόμους Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας, Μαθηματικών. Μου έχουν πει πόσοι τόμοι αντιστοιχούν σε κάθε μάθημα, κι έχω μείνει με ανοιχτό το στόμα.
Καταλαβαίνω ότι τα σχολικά βιβλία θεωρούνται ανεπαρκή. Αλλά ένα βοήθημα δέκα φορές μεγαλύτερο από το βιβλίο, σε τί ακριβώς θα σε βοηθήσει; Και με τί κουράγιο θα μπορέσεις να αφομοιώσεις όλο το περιεχόμενό του;
Βλέπω και τα βοηθήματα της Γλώσσας και της Λογοτεχνίας – και εκεί ο τρόμος μου γίνεται φρίκη. Σκέφτομαι πόσο κομπογιαννίτης είμαι, που δεν ξέρω τί στο καλό σημαίνουν όλοι αυτοί οι όροι που χρησιμοποιούν (αν έδινα πανελλαδικές, κάτω από τη βάση θα έγραφα, στάνταρ.
Κι αναρωτιέμαι. Μήπως είμαστε υπερβολικοί με “όλο αυτό” που έχει στηθεί γύρω από τις Πανελλαδικές; Τί θα προσφέρει σ’ ένα παιδί να λύσει χιλιάδες ασκήσεις αν δεν έχει κατανοήσει σε βάθος τη θεωρία; Αυτή η αγωνία, να έχουν λυθεί όλες οι πιθανές ασκήσεις, να εξαντλήσουμε όλα τα σενάρια, τελικά εξαντλεί τα παιδιά. Πόσα να χωρέσει το κεφάλι τους; Κι όχι μόνο τα εξαντλεί, αλλά τα κάνει να χάνουν τη χαρά της περιπέτειας, που είναι η επίλυση μιας άσκησης ή η δημιουργία ενός κειμένου. Και περιπέτεια σημαίνει περιπλάνηση, σημαίνει ότι δεν ξέρεις από πριν τη λύση, ξέρεις τα εργαλεία, και μ’ αυτά φτιάχνεις τα βήματά σου.
Το να μάθεις στα παιδιά μεθόδους και τεχνικές να λύνουν προβλήματα είναι το ζητούμενο, όχι να λύσεις όλες τις ασκήσεις που μπορεί να υπάρξουν. Κι αυτό νομίζω όλοι οι δάσκαλοι το έχουμε χάσει στην αγωνία μας να κάνουμε τα παιδιά να τα βγάλουν πέρα στην κούρσα των πανελλαδικών.
Θυμάμαι κάποιον στην αρχή της Γ Λυκείου να με ρωτάει: Πόσα θέματα αρχαίων έχεις βγάλει; Και να φρικιά στην απάντησή μου. “Έπρεπε να είχες βγάλει τουλάχιστον 500”. Λες και τα αρχαία τα μαθαίνεις με το κιλό. “Πόσες φορές έχεις βγάλει την Ιστορία”; “Σε ποια επανάληψη είσαι;”, ρωτάει το ένα παιδί το άλλο και όλα αγχώνονται γιατί όλα νομίζουν πως οι άλλοι τα ξέρουν καλύτερα και είναι διαβασμένοι ενώ εμείς είμαστε πίσω…
Μήπως να γυρίσουμε λίγο στα απλά, αυτά που μαθαίναμε στο δημοτικό; Θυμάμαι ακόμα πώς μας τα έλεγαν οι δάσκαλοί μας τότε.
* Διαβάζω την ασκησούλα. Τη διαβάζω πολύ καλά από την αρχή μέχρι το τέλος. Λεξούλα λεξούλα. Και μια και δυο και τρεις… Είναι το τσάλεντζ.
*Τί με ρωτάει; Τί θέλει να βρω; (Στην έκτη αυτά τα βαφτίσαμε ζητούμενα…)
* Πώς το βρίσκουμε αυτό (άρα, ξέρω και τη θεωριούλα και τους τυπούληδες, δηλαδή τα κλειδιά για να ξεκλειδώσω…..)
* Τί μου έχει δώσει η ασκησούλα απ’ αυτά που χρειάζομαι για να το βρω; (Στην έκτη αυτά τα βαφτίσαμε δεδομένα….)
* Τί μου λείπει για να βρω αυτό που θέλω; (Κλαψ, αλλά, δεν μπορεί, κάπου θα μου έχει δώσει ένα στοιχείο που θα με βοηθήσει. Ένα δεδομένο στην άσκηση υπάρχει εκεί για να το κάνω κάτι)
* Αυτά που μου λείπουν, πώς μπορώ να τα βρω (άρα, νάτη πάλι η κακιά η θεωριούλα, που τόσο την περιφρονούμε…)
* Εξηγούμε με λογάκια τί κάνουμε, για να το καταλάβουμε κι εμείς και να το καταλάβει κι ο άλλος… Βηματάκι βηματάκι. Τα γράφουμε όλα ωραία και καθαρά χωρίς να βιαζόμαστε.
* Κάνουμε τις πραξούλες μας με ηρεμία και σωστά. (Μέγας πόνος αυτός, να έχεις καταλάβει τον διαφορικό λογισμό και να κόβεσαι στα μαθηματικά από μια διαίρεση… Μεγάλη ρουφιάνα η διαίρεση…)
* Στο τέλος γράφουμε καθαρά την απαντησούλα, που πρέπει να απαντάει στην ερωτησούλα…
Έλεος πια με τα βοηθήματα τούβλα… Ξέρετε πόσα παιδιά χάνουν μονάδες από εύκολες ερωτήσεις θεωρίας γιατί την περιφρονούν χάριν της επίλυσης μυριάδων ασκήσεων (που προϋποθέτουν τη θεωρία, αλλα αυτό είναι …. λεπτομέρεια). Ξέρετε πόσες φορές έχω ακούσει “Θα βγάλω τη θεωρία την τελευταία εβδομάδα…”
Μήπως τελικά η ζωή μας θα ήταν πιο απλή αν καταλαβαίναμε ότι όσα χρειαζόμαστε πραγματικά να μάθουμε τα μάθαμε στο δημοτικό;)

Ηλίας Τουμασάτος