Επτά ποιητικές συλλογές που κυκλοφόρησαν πρόσφατα τράβηξαν την προσοχή μας. Δυο συγκεντρωτικοί τόμοι, με το μεγαλύτερο μέρος ή και ολόκληρο το έργο του δημιουργού τους, τέσσερα νέα έργα ελληνικής ποίησης που αξίζει να διαβαστούν και μία γνωριμία με έναν σημαντικό ποιητή της Βενεζουέλας.

Στο λαμπερό κρυμμένος (εκδ. Κείμενα) του Χριστόφορου Λιοντάκη

Μια ανθολογία που χωρά μέσα της το σύνολο του έργου του Χριστόφορου Λιοντάκη, που έχει τιμηθεί, μεταξύ άλλων, με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και έφυγε από τη ζωή το 2019. Κάποια από τα ποιήματα διαφέρουν από την αρχική εκδοχή τους, τροποποιημένα και δουλεμένα εκ νέου από τον ίδιο τον Λιοντάκη.

Όπως η φύση

Μόνο της επιγραφής το αληθινό
δεν επαρκεί.
Δέσμιος στου ρόδου το κενό
μύθος τυφλός το στόμα μου ακουμπά
στον ύπνο.
Όπως η φύση, να κρύβομαι αγαπώ.

Ποιήματα (1974-2023) (εκδ. Ύψιλον) του Γιώργου Βέη

Πλούσια συλλογή των ποιημάτων που σκάρωσε στη μακρά του πορεία στον χώρο των ελληνικών γραμμάτων ο Γιώργος Βέης. Κάποιες συλλογές παρατίθενται ολόκληρες, από άλλες υπάρχει μια επιλογή των αρτιότερων έργων.

Τα παράδοξα των αναλήψεων

Μ’ ένα ποτήρι νερό στο χέρι
διψώ, περιμένω λίγο, το χύνω στο χώμα
από τη λάσπη βγαίνει σιγά σιγά δάχτυλο ανθρώπου
το πατώ με λύσσα όλη τη νύχτα
το πρωί μού λείπει το σώμα.

Εικόνες (εκδ. Ίκαρος) του Κώστα Μπουρναζάκη

Ποιητική συλλογή του Κώστα Μπουρναζάκη που αναπτύσσεται σε τρία μέρη: το πρώτο έχει τον τίτλο «Μέρες του 2018», ενώ ακολουθεί το τμήμα «Μόνο το μυστήριο», για να καταλήξουμε στην τελευταία ενότητα, που φέρει τον τίτλο «Εικόνες». Με σύμβολα από τη φύση, τον μύθο και την αρχαιότητα, αναφορές στη Γενιά του ‘30 και εικόνες από την Πελοπόννησο και άλλους τόπους…

Αρχαία Κόρινθος

Ακαριαία χελιδόνια
γύρω από στέγες και λοξά εστιατόρια,
γυαλίζουν στα μαχαιροπίρουνα,
ελίσσονται ξανά
κι ακροβατούν
σ’ αναλαμπές ατέρμονες
πάνω απ’ τις λαίμαργες κολόνες
που χάραξαν παράφορα κεντήματα στη γη –
καθώς χτυπάν τραχιές καμπάνες
και κάποιος νταλικέρης συνεχίζει να κορνάρει
όχι πολύ πιο μακριά κι απ’ τον ναό του Απόλλωνα.

(…)

Κομμένος στα τέσσερα (εκδ. Τόπος) του Λουάν Τζούλις

Χρώματα, έρωτας, αγάπη, γλώσσα, πατρίδα, φύση, κληρονομία, η ταυτότητα και η διάσπασή της, οι εποχές και η εναλλαγή τους: κάποια από τα στοιχεία που βρίσκονται στον ποιητικό πυρήνα της νέας συλλογής του Λουάν Τζούλις.

Εγώ ο μετανάστης

Έχω μείνει σαν σπασμένο κλειδί
μέσα σε δύο κλείθρα:
Το πρώτο
σχεδόν μ’ έχει ξεχάσει
και το δεύτερο
με κατηγορεί πως
χάλασα τη λειψή αξία του.
Κανείς δεν με αναζητά
και κανένας δεν προσπαθεί να ενώσει
τα δυο μου κομμάτια.
Το ένα κομμάτι
είναι σχεδόν σκουριασμένο και το άλλο
χαίρεται που το άλλοθί του
βρίσκεται στο παρελθόν.
Νιώθω ελεύθερος φυλακισμένος
κι ίσως να φταίει
το κλειδί από μέταλλο ανυπαρξίας.
Κλειστές οι δυο πόρτες
κι εγώ ο μετανάστης
για πάντα, άστεγος.

Αν και μόνο αν (εκδ. Ενύπνιο) της Άλεξ Λακάκη

Πέραν από το παιχνίδι με τις λέξεις, η Άλεξ Λακάκη παίζει και με τη στοιχειοθέτηση του κειμένου. Κάθε σύνθεση απλώνεται με διαφορετικό τρόπο. Τα ποιήματα αποκτούν τη μορφή διαλόγων, ρήσεων του Βιτγκενστάιν, διασχίζουν διαγωνίως τη σελίδα, μέχρι και «ημικύκλια» γίνονται…

Κρατούμενο

Στο λούνα παρκ
ισχύουν ορισμένοι κανόνες:

οι εγκοπές συγκινήσεων παίρνουν
μόνο νομίσματα. Πρέπει να έχεις λίγα πάνω σου.

Πρέπει να ξέρεις να επιφωνείς
αλλά και να ιδρώνεις.

Μπορείς να γνωρίσεις το μέλλον
αρκεί να περιμένεις τη σειρά σου

Να φοβάσαι λίγο
επιτρέπεται.

(…)

Ανοιχτή ημερομηνία (εκδ. Πόλις) του Θωμά Ιωάννου

Με διακειμενικές αναφορές, λεπτή αίσθηση της ειρωνείας και μια αίσθηση ακήρυχτου αλλά διαρκούς πολέμου αναπτύσσονται τα ποιήματα του Θωμά Ιωάννου, που ξεχώρισε από το ντεμπούτο του κιόλας, λαμβάνοντας το 2012 το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα για το ποιητικό του έργο Ιπποκράτους 15.

Ελληνική άμυνα

Φόρα παρτίδα στη σκακιέρα
Βασιλιάς
Μα με δεμένα χέρια

Χωρίς μια άνεση κινήσεων
Μονάχα ένα βήμα τη φορά
Μπρος πίσω και πλαγίως
Όπως φαντάρος της σειράς

Αλλά το πιόνι ξέρει να τραβά μπροστά
Και πίσω να μην κάνει
Βαράει προσοχές μόνο στη δίψα του
Και πάει όπου το πάει

Κενό της εξουσίας άμα βρει
Περνά απέναντι
Βασίλισσα να γίνει
Το αίμα του να πάρει πίσω
Που το είχανε για σκότωμα
Σαν άγνωστο στρατιώτη

(…)

Ιστορία ενός καβοδέτη (εκδ. Πόλις) της Ελένης Κοσμά

Ποιος είναι ο «καβοδέτης» του τίτλου; Ο εργάτης των λιμανιών που δένει και λύνει τους κάβους, βοηθώντας τα πλοία να αράξουν, να παραμείνουν στη θέση τους και στη συνέχεια, να αποχωρήσουν. Με αυτή την ιδιαίτερη λέξη, που δεν θα εντοπίσουμε σε κανένα λεξικό, ως σημείο αναφοράς ξεκινά η τρίτη ποιητική συλλογή της Ελένης Κοσμά.

Ένα σκοινί στον ντόκο

Υπάρχουν άνθρωποι που έζησαν και πέθαναν
χωρίς ποτέ τους να δέσουν ένα σκοινί στον ντόκο.
Οι πρόγονοί μου υπήρξαν ένδοξα σκοινιά
έδεσαν πλοία ένδοξα:
τον Κόντε Μπένιξ του Γκίκα Τσούπα
τη Νέμεση του Οικονόμου
τον Άγιο Νικόλαο του Μαυρογένη
τη γολέτα του Ραφαλιά
κι ένα τσερνίκι δίστηλο στη Σκόπελο.
Ο προπάππους μου καυχιόταν
-αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί-
πως έδεσε στην Ερεσό το πυρπολικό του Παπανικολή.

(…)

Ποιήματα (μτφρ. Στέργιος Ντέρτσας, εκδ. Μετρονόμος) του Χοσέ Αντόνιο Ράμος Σούκρε

Επιλογή από τα ποιήματα του Χοσέ Αντόνιο Ράμος Σούκρε, σημαντικού ποιητή της Βενεζουέλας που άνοιξε δρόμους στην ισπανόφωνη λογοτεχνία με την καινοτόμα στιχουργική του.

Ωμέγα

Όταν ο θάνατος ανταποκριθεί επιτέλους στην ικεσία μου κι οι ενδείξεις του θα μ’ έχουν εξοικειώσει με το μοναχικό ταξίδι, εγώ θα επικαλεστώ μια εαρινή ύπαρξη, με σκοπό να αιτηθώ την παρουσία της αρμονίας μιας υπέρτατης καταγωγής, και μία ατέλειωτη ανακούφιση θα αναπαυτεί στην όψη μου.

Τα απομεινάρια μου, κρυφά στον κόρφο της σκοτεινιάς και ζωηρά από μια άμορφη ζωή, θα αποκριθούν από την εξορία τους στον μαγνητισμό μιας φωνής ανήσυχης, αρθρωμένης σε κάποια ακτή γυμνή.

Η εύγλωττη σιωπή, όμοια με ένα μαζεμένο φεγγάρι πάνω στην όραση ενός πετούμενου που υπνοβατεί, θα εμποδίσει το απρόσωπό μου όνειρο μέχρι την ώρα της βύθισής του, με το όνομά μου, στη μεγαλόπρεπη λησμονιά.

* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.