Πενήντα βιβλία σύγχρονης ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας, κοινωνιολογίας, φιλοσοφίας, ανθρωπολογίας, βιβλία για τον πολιτισμό και την κουλτούρα, αλλά και βιογραφίες και πολιτικά απομνημονεύματα, βιβλία που ανοίγουν νέους ορίζοντες σε πολλά και διαφορετικά πεδία γνώσης και στοχασμού.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Γιάννης Βούλγαρης, Στην άκρη του γκρεμού – Ελλάδα 2007-2019 (εκδ. Μεταίχμιο)

Η νέα μελέτη του ομότιμου καθηγητή και συγγραφέα για το τι οδήγησε στα μνημόνια, τι συνέβη κατά τη διάρκεια τους μέχρι την έξοδο απ’ αυτά. Υπήρχαν προειδοποιήσεις και ποιοι τις έστελναν, πώς παρόλα αυτά το πολιτικό και κομματικό σύστημα αιφνιδιάστηκε όταν ξέσπασε η κρίση και αντέδρασε με σπασμωδικό τρόπο. Πώς  αυτές οι αδυναμίες οδήγησαν στο ένα μετά το άλλο σκληρά μνημόνια, ποια ήταν  η διαχείριση και των τριών, ποιες οι αδυναμίες μας αλλά και ποιες οι αδυναμίες των δανειστών και πώς τελικά καταφέραμε να μείνουμε στην ΕΕ και όχι μόνο στο ευρώ. Με τη γνωστή ορθολογική του προσέγγιση ο συγγραφέας αναλύει τι πρέπει να κάνουμε στο εξής για να μη τα βρούμε όλα αυτά πάλι μπροστά μας και τότε ίσως η επανάληψη θα είναι σίγουρα  τραγωδία.

Τάσος Γιαννίτσης, Ελλάδα 1953-2024 – Χρόνος και Πολιτική Οικονομία (πρόλογος: Κώστας Κωστής, εκδ. Πατάκη)

Ο Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών μας παρουσιάζει εδώ μια εξαιρετική μελέτη για την πορεία της ελληνικής οικονομίας αλλά και την κουλτούρα που συνόδευσε αυτή την πορεία από το 1954 έως το 2024. Τι συνέβη από το 1954 έως το 1974 σχετικά με τα στάδια της μεταπολεμικής οικονομικής ανάπτυξης,  ποιες αναπτυξιακές πολιτικές εφάρμοσε το ελληνικό κράτος αυτά τα χρόνια, τι έγινε με τις ιδιωτικοποιήσεις, τις διεθνείς επενδύσεις, τι οδήγησε στην χρεοκοπία του 2009, πόσο μεγάλη είναι η ευθύνη της κουλτούρας της «εύκολης ανάπτυξης» γι’ αυτή την χρεοκοπία και τέλος πώς φτάσαμε στις τελευταίες δεκαετίες της Μεταπολίτευσης στην απαξίωση του δημόσιου χώρου, να λίγα από τα θέματα που θίγονται εδώ. Πολύτιμο ανάγνωσμα για κάθε ένα και μια που ανησυχεί για την πορεία αυτής της χώρας.

Θάνος Βερέμης, Γιάννης Κολιόπουλος, Ελλάς, Η σύγχρονη συνέχεια – Από το 1821 μέχρι σήμερα (μτφρ. των ενοτήτων 2 και 4 του κεφαλαίου ΙΑ και των κεφαλαίων ΙΒ και ΙΔ: Κωστής Καλογρούλης, εκδ. Καστανιώτη)

Δύο κορυφαίοι Έλληνες ιστορικοί ένωσαν τις δυνάμεις τους για πρώτη φορά το 2006, για να επανεκδοθεί πάλι προσφάτως, ένα από τα πιο κλασικά έργα για την ελληνική ιστορία από το 1821 έως τις μέρες μας. Το έργο όμως δεν ακολουθεί την πεπατημένη της χρονολογικής συνέχειας, αλλά χωρίζει την ιστορία της νεωτερικής Ελλάδας σε 14 ενότητες. Έτσι οι δυο ιστορικοί μας ξεκινούν από τις πηγές της Ελληνικής Επανάστασης, από το πώς διαμορφώθηκαν τα όρια του έθνους, από το πώς στοχάστηκαν την ελεύθερη Ελλάδα σημαντικοί στοχαστές, από την Ελληνική Πολιτεία τον καιρό της Επανάστασης, την κοινωνία που συγκροτείτο τότε, την απελευθέρωση και όσα συνέβησαν μετά από αυτήν σχετικά με το Ανατολικό και  Μακεδονικό ζήτημα για να φτάσουν στης δεκαετία των πολέμων (1912-1922) με τον Εθνικό Διχασμό που συνέβη σ’ αυτή και για να ολοκληρώσουν με το πώς διαμορφώθηκαν σ’ αυτόν τον τόπο η εκπαίδευση, η Εκκλησία, ο στρατός, η ιδεολογία, το κράτος, η οικονομία και η κοινωνία. Περιττό να τονιστεί ότι κανένας που ενδιαφέρεται για να μάθει πώς συγκροτήθηκε αυτό το έθνος, δεν πρέπει να παραμελήσει να διαβάσει αυτό το βιβλίο.

---

---

Γιώργος Α. Λεονταρίτης, Ζαχαριάδης – Καραγιώργης «Απομεινάρια μοναξιάς» – Άγνωστα ντοκουμέντα για το τέλος της ζωής τους (εκδ. Καστανιώτη)

Ο γνωστός δημοσιογράφος και συγγραφέας, «φυσιοδίφης» της ιστορίας της ελληνικής και ευρωπαϊκής Αριστεράς, καταθέτει εδώ νέα, άγνωστα ντοκουμέντα και τεκμήρια για το τέλος της ζωής δυο μεγάλων στελεχών της Αριστεράς και φίλων μεταξύ τους που η μοίρα αλλά και οι διαφορετικές προσεγγίσεις της ίδιας αντίληψης για τον κόσμο, τούς έφερε αντίπαλους. Και οι δυο εξοντώθηκαν, για διαφορετικούς λόγους, από αυτό το οποίο πίστεψαν, λάτρεψαν και αφοσιώθηκαν σ’ αυτό. Ο συγγραφέας φέρνει στο φως νέα στοιχεία για τη πολυτάραχη ζωή και τον θάνατό τους. Συγκινητική είναι η αναφορά του στη γενναία και διανοούμενη σύζυγο του Καραγιώργη, τη Μαρία.

Σπύρος Γιώτης, Δυο δρόμοι – Ελληνική μειονότητα, εθνικισμός και αντιφασισμός στην Αλβανία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (εκδ. Αλεξάνδρεια)

Θέλει αρετή και τόλμη να γράφει κανείς για ένα τόσο δύσκολο, αποκαλούμενο και εθνικό, θέμα, όπως η θέση της ελληνικής μειονότητας στην κατεχόμενη από του Ιταλούς Αλβανία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και ο συγγραφέας και διδάκτωρ ιστορίας τα έχει αυτά τα στοιχεία και γι’ αυτό και δεν διστάζει να αποδομήσει την ιδέα της ενιαίας ελληνικής μειονότητας σ’ αυτή την ιστορική στιγμή. Στα νέα αρχειακά τεκμήρια ο συγγραφέας εντοπίζει άγνωστες πτυχές της ιστορίας της ελληνικής μειονότητας που αφορούν την ιταλική πολιτική απέναντι στους Βορειοηπειρώτες, τη μειονοτική εκπαίδευση, τη δράση της οργάνωσης. Ενώ στο μικροσκόπιό του μπαίνει το δύσκολο θέμα της πολιτικής των δυο αντιστασιακών κινημάτων, του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, απέναντι στην ελληνική μειονότητα, και την προσπάθεια να ποδηγετήσουν αυτή τη μειονότητα οιεθνικιστικές οργανώσεις.

Δημήτρης Μπαχάρας, Πώς και γιατί φτάσαμε στην Ελληνική Επανάσταση – Ιστορίες προυχόντων πριν από το 1821 (εκδ. Εστία)

Ένας μύθος για τη Ελληνική Επανάσταση, κόντρα σε όλα τα στοιχεία, θέλει τους οικονομικά ισχυρούς Έλληνες, τους κοτζαμπάσηδες με άλλα λόγια, είτε να μη συμπορεύονται με αυτήν είτε ακόμη χειρότερα να τής θέτουν εμπόδια. Ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου και ιστορικός στην προσεκτική μελέτη του, ιδιαιτέρως καλογραμμένη, υποστηρίζει το αντίθετο. Έχουμε εδώ την ιστορία γνωστών (Δεληγιάννηδες, Λόντοι, Ζαΐμηδες) και αγνώστων στο ευρύ κοινό προκρίτων της Πελοποννήσου τα τελευταία δέκα περίπου χρόνια πριν από την Επανάσταση (οι Περρουκαίοι, ο Σωτήρης Χαραλάμπης και ο Αθανάσιος Κανακάρης-Ρούφος), οι οποίοι συνεργάστηκαν στενά μεταξύ τους για να προετοιμάσουν την Επανάσταση. Παράλληλα με αυτή την εξιστόρηση ο συγγραφέας περιγράφει τις σχέσεις των προυχόντων με τους Τούρκους που ζούσαν στην Πελοπόννησο αλλά και με τους Οθωμανούς αξιωματούχους, τον Πασά της Πελοποννήσου, την Υψηλή Πύλη.

Συλλογικό, Η Ελληνική Επανάσταση ως Οθωμανική Κρίση (Επιμέλεια: Ελένη Γκάρα, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)

Έντεκα επιστήμονες  γράφουν για έντεκα ιστορικές στιγμές που όλες  μαζί συνθέτουν το μωσαϊκό των σχέσεων του ελληνικού με τον μωαμεθανικό κόσμο κατά τον 18ο και 19ο αιώνα. Στιγμές που βάθυναν την κρίση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οδήγησαν στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Οι έντεκα μελέτες προσεγγίζουν με πρωτότυπο τρόπο, η καθεμία, την κρίση νομιμοποίησης, την κρίση ηγεμονίας, την κοινωνική κρίση που είχε ξεσπάσει από τον 18ο αιώνα στον οθωμανικό κόσμο και αποδεικνύουν πως η Ελληνική Επανάσταση ήταν αποτέλεσμα πολύ πιο σύνθετων διαδικασιών απ’ αυτές που περιγράφονται στα προπαγανδιστικά εγχειρίδια ένθεν κακείθεν. Αξίζει να διαβαστεί με προσοχή και απροκατάληπτα.

---

---

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ

Jürgen Osterhammel & Jan C. Jansen, Αποικιοκρατία – Ιστορία, μορφές, συνέπειες (μτφρ. Γιάννης Κοιλής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης)

Οι δυο Γερμανοί πανεπιστημιακοί δάσκαλοι και συγγραφείς εξετάζουν την αποικιοκρατία από το 1500 έως το 1974. Αναλύουν το πώς προέκυψε η κυριαρχία των Ευρωπαίων, αλλά και των Βορειοαμερικανών και των Ιαπώνων σε μεγάλα τμήματα της Αφρικής, της Ασίας και της Νότιας Αμερικής. Μια ιστορική διαδικασία όπου η κατάκτηση συνοδευόταν από τη βία, την αντίσταση και τη συνεργασία των τοπικών πληθυσμών, των γηγενών απέναντι στους κατακτητές. Πώς διαμορφώθηκε το αποικιακό κράτος, ποιοι τύποι καθεστώτων υπήρχαν σ’ αυτό, ποια η γραφειοκρατία του, πώς διαμορφώθηκαν οι οικονομίες, οι κοινωνίες αλλά και οι πολιτισμοί στις αποικίες. Ένα βιβλίο που πέρα από την αδυσώπητη κριτική που ασκείται στην αποικιοκρατία, αναδεικνύει και το αίτημα της επαναξιολόγησης κρυφών και φανερών επιπτώσεών της.

Χαράλαμπος Παπασωτηρίου, Αμερικανική υψηλή στρατηγική – 18ος – 21ος αιώνας (εκδ. Πατάκη)

Ένα εξαιρετικά επίκαιρο βιβλίο για την αμερικανική γεωπολιτική στρατηγική σε μια εποχή που η στρατηγική των ΗΠΑ έχει καταστεί εντελώς απρόβλεπτη. Ο συγγραφέας και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών Σπουδών παρακολουθεί την πορεία που χάραξαν οι ΗΠΑ αμέσως μετά την Ανεξαρτησία τουςέως τις πρώτες δυο δεκαετίες του 21ου αιώνα. Στη βάση πολύ πλούσιας βιβλιογραφίας και μελέτης αρχείων αναδεικνύει τις αλλαγές, οβιδιακές πολλές φορές, της πολιτικής των ΗΠΑ στις διεθνείς τους αλλά και στις εσωτερικές τους υποθέσεις. Από τη συνειδητή ενθάρρυνση μεταναστευτικών εισροών για να προωθήσουν την άνοδο των ΗΠΑ στη διεθνή πολιτική μέχρι τις σημερινές πολιτικές απομόνωσης, από τις φιλελεύθερες πολιτικές για τα εθνικά ζητήματα μέχρι τις επεμβάσεις για την επικράτηση φιλικών κυβερνήσεων, προς τις ΗΠΑ,  στον Τρίτο Κόσμο, από Σύμμαχοι του Στάλιν στον Ψυχρό Πόλεμο.

Δημήτρης Λυβάνιος, Τοπίο στην ομίχλη – Η  γιουγκοσλαβική Μακεδονία 1919-1949 – Ιστορική εξέλιξη και βρετανικές εκτιμήσεις (πρόλογος: Δημήτρης Κούρκουλας, εκδ. Επίκεντρο)

Μια δύσκολη πτυχή της ελληνικής ιστορίας μελετά με προσεκτικό αλλά και με τολμηρό και γόνιμο τρόπο ο συγγραφέας και Επίκουρος Καθηγητής Νεότερης Ιστορίας στο ΑΠΘ μέσα από τη μελέτη 11 ελληνικών και ξένων πηγών. Αυτός εξετάζει τις πολιτικές εξελίξεις στη γιουγκοσλαβική Μακεδονία από το 1919 μέχρι και το 1949, όπως αυτές προκλήθηκαν από τη σερβική πολιτική έναντι των Σλαβομακεδόνων μέχρι τη βουλγαρική κατοχή, αλλά και το τι συνέβη κατάαυτή την κατοχή στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στη συνέχεια διερευνά τις εξελίξεις κατά τα πρώτα κρίσιμα χρόνια της κυριαρχίας του Τίτο στη γιουγκοσλαβική Μακεδονία. Το μεγάλο πλεονέκτημα του βιβλίου εντοπίζεται στην ανάλυση του «μακεδονισμού» ως εθνικής ιδεολογίας και την πολιτικοκοινωνική του λειτουργία. Βιβλίο έξω από εθνικιστικά πλαίσια αλλά εντός του σολωμικού αληθούς εθνικού.

---

---

Eugene Rogan, Τα γεγονότα της Δαμασκού – Η σφαγή του 1860 και η καταστροφή του παλιού Οθωμανικού κόσμου (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Αλεξάνδρεια)

Ο πολύ γνωστός ιστορικός, βαθύτατος μελετητής της αραβικής ιστορίας, κορυφαίος ιστορικός της Μέσης Ανατολής και πανεπιστημιακόςδάσκαλος εδώ εστιάζει τον φακό της ιστορίας σ’ ένα γεγονός λιγότερο γνωστό, αλλά που στιγμάτισε ανεξίτηλα τη ζωή των χριστιανών της Δαμασκού. Στις 9-10 Ιουλίου 1860 σχεδόν χωρίς να το περιμένει κανείς, με «ασήμαντη» αφορμή, ένας βίαιος όχλος επιτέθηκε με μανία στις συνοικίες που διέμεναν χριστιανοί στη Δαμασκό και δολοφόνησε χιλιάδες χριστιανούς, όλων των χριστιανικών δογμάτων. Πώς και γιατί συνέβη αυτό και πώς μετά την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν συνέβη άλλη μεγάλη δίωξη χριστιανών στην περιοχή μέχρι το 2011, παρακολουθεί βουτώντας στα αρχεία ο συγγραφέας και παραδίδει ένα πορτρέτο που εξηγεί πολλές από τις συγκρούσεις που έχουν αναβιώσει σήμερα στην περιοχή.

Eustace Palmer, Αφρική, μια εισαγωγή (μτφρ. Νεκτάριος Καλαϊτζής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης)

Ο συγγραφέας αυτής εδώ της εξαιρετική σύνοψης της αφρικανικής ιστορίας κατάγεται από τη Σιέρα Λεόνε και είναι ομότιμος καθηγητής Αγγλικών και Αφρικανικών Σπουδών. Σ’ αυτό το έργο του διαψεύδει την εικόνα που δημιούργησαν οι αιώνες της αποικιοκρατίας και του δουλεμπόριου στην Αφρική για μια ήπειρο καθυστερημένη και χωρίς προοπτικές οικονομικής και δημοκρατικής ανάπτυξης. Χωρίζει την ιστορία της Αφρικής σε τομείς τους οποίους και αναλύει έναν έναν. Αυτές οι θεματικές ενότητες είναι η γεωγραφία, η δουλεία, ο ιμπεριαλισμός και η αποικιοκρατία, τα κινήματα ανεξαρτησίας, τα παραδοσιακά αφρικανικά κοινωνικά συστήματα, τα περιβαλλοντικά ζητήματα, η θρησκεία, ο ρόλος των γυναικών, τα ζητήματα υγείας και εκπαίδευσης, η αφρικανική τεχνολογία, αλλά και η αφρικανική μουσική, τέχνη και λογοτεχνία. Ένα βιβλίο σημαντικό για να πλουτίσει κανείς τις γνώσεις του γι’ αυτόν τον μεγάλο άγνωστο. Την Αφρική.

Lesley Downer, Σύντομη ιστορία της Ιαπωνίας (μτφρ. Γιάννης Στάμος, εκδ. Μεταίχμιο)

Μια απολαυστική σύντομη ιστορία μιας μεγάλης χώρας με υψηλό πολιτισμό και καινοτόμες δράσεις, γραμμένη από τη γνωστή βρετανίδα δημοσιογράφο και συγγραφέα. Πώς από ένα χορό γεννήθηκε η χώρα και τα παιδιά του Ήλιου, πώς άνθησε σ’ αυτήν ο βουδισμός, πού οφείλεται η άνοδος και η πτώση των Σαμουράι και των Σογκούν, ποιοι ήταν οι ηγέτες της, πώς από μια περίκλειστη χώρα μετατράπηκε σε μια χώρα ανοικτή στο καινούργιο, στην καινοτομία και στο εμπόριο, ποιες αντιστάσεις σ’ αυτή τη μετατροπή υπήρξαν, πώς από την ήττα της στους Πολέμους έβγαινε πιο ισχυρή;

Marcel Le Glay, Yann Le Bohec, Jean – Louis Voisin, Ρωμαϊκή ιστορία (μτφρ.Σωτήρης Μετεβελής, Χρήστος Γεμελιάρης, εκδ. Εστία)

Έχουμε εδώ την ιστορία μιας απρόσμενης επιτυχίας. Οι τρεις πανεπιστημιακοί και συγγραφείς αναλύουν σε βάθος, χωρίς καθόλου να κουράζουν, το αντίθετο η γραφή τους είναι εξαιρετικά προσβάσιμη ακόμη και στους μη γνώστες, το πώς έγινε το «θαύμα» και μια πολίχνη του Λατίου  επιβλήθηκε σ’ όλον τον κόσμο για πολλούς αιώνες. Τι αλλαγές πραγματοποιήθηκαν σ’ αυτή αλλά και στους κόσμους που κατέκτησε, πώς ήρθε η ακμή και γιατί ήρθε και η παρακμή ολοκληρώνοντας ένα ολόκληρο ιστορικό κύκλο που άφησε το μεγάλο αποτύπωμα του στην μετέπειτα ευρωπαϊκή ιστορία. Να μερικά από τα ερωτήματα στα οποία απαντά αυτό το βιβλίο, μιας από τις πιο διαβασμένες μελέτες για τη Ρωμαϊκή Ιστορία.

---

---

Αντρέας Μπορούτης, Η αραβοϊσραηλινή σύγκρουση – Ιστορία, διπλωματία και πολιτική – Η εποχή των πολέμων 1917-1973 (εκδ. Αλεξάνδρεια)

Η αραβοϊσραηλινή διένεξη γεννήθηκε πολύ πριν από την ίδρυση του Ισραήλ, η οποία συνέβη το 1948, αμέσως μετά την ήττα του ναζισμού. Σ’ αυτήν εμπλέκονται διαφορετικές εθνικές ταυτότητες, θρησκευτικά πιστεύω και φατρίες. Είναι μια σύγκρουση που έχει την αφετηρία της στον 19ο αιώνα και φτάνει ως τις μέρες μας. Από το 1917και τη Βρετανική Εντολή, από την πρώτη οργανωμένη εβραϊκή εγκατάσταση και την αραβική αντίδραση έως το 1973, σ’ αυτή την περιοχή έγιναν πολλοί αραβοϊσραηλινοί πόλεμοι (1948, 1956, 1967, 1973) που τους συνόδευαν και γεμάτες στην ίντριγκα διπλωματικές και πολιτικές ενέργειες.Ο συγγραφέας του που είναι ιστορικός και πολιτικός επιστήμονας και διδάσκει σε Πανεπιστήμια, μας παραδίδει ένα βιβλίο πολύτιμο οδηγό στον χάρτη της σημερινής διένεξης στην περιοχή και συνάμα είναι μια συναρπαστική αφήγηση των τεκταινόμενων στη Μέση Ανατολή.

John Hersey, Χιροσίμα (μτφρ. Νίκος Αγγελόπουλος, εκδ. Σάλτο)

Ρεπορτάζ; Αντιπολεμικό μυθιστόρημα; Δοκίμιο; Καταγγελία των πολέμων; Όλα αυτά και πολλά άλλα ακόμη είναι αυτό εδώ το βιβλίο, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1946 στο New Yorker, γραμμένο από τον βραβευμένο με Pulitzer αμερικανό δημοσιογράφο. Αυτός επισκέφτηκε τη Χιροσίμα μόλις 9 μήνες μετά τη ρίψη εκεί της ατομικής βόμβας. Περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο στιγμές από τις «ζωές» των επιζήσαντων, των θυμάτων αυτού του εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας. Οι αναγνώστες με αναπνευστικά προβλήματα καλύτερα να μη διαβάσουν αυτό το βιβλίο, γιατί θα τους κοπεί ακόμη περισσότερο η ανάσα. Οι υπόλοιποι καλό είναι να την κρατήσουν, όσο το διαβάζουν.  Επίκαιρο σήμερα όσο κανένα άλλο βιβλίο.

Owen Rees, Οι παρυφές του γνωστού κόσμου – Μια νέα ιστορία του αρχαίου παρελθόντος (μτφρ. Μενέλαος Αστερίου, εκδ. Ψυχογιός)

Κόσμος δεν είναι μόνο η Δύση και ο πολιτισμός δεν υπήρξε μόνο επίτευγμα της Αρχαίας Αθήνας και Ρώμης. Αυτό τεκμηριώνει σ’ ένα έργο που στηρίζεται σε πληθώρα στοιχείων από αρχαιολογικές ανασκαφές και βιβλιογραφικές αναφορές ο διεπιστημονικός Βρετανός ερευνητής και συγγραφέας. Από τον Οβίδιο που εξορίστηκε στον Εύξεινο Πόντοκαι τη Μαύρη Θάλασσα, έως τα καραβάνια που διέσχιζαν με εμπορεύματα τις ερήμους του Μαρόκου και από εκεί στον Ερυθρό Ποταμό στο Βιετνάμ, στο ουκρανικό Μπίλσκ, στην Τάξιλα του Πακιστάν και την Αξώμη της Αιθιοπίας και της Ερυθραίας, ο συγγραφέας με παιγνιώδη γραφή μάς φέρνει σε επαφή και μας συστήνει διαφορετικούς λαούς που ζούσαν στις παρυφές της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής.

Νικολέττα Γιαντσή-Μελετιάδη, Ιστορία του αστικού φαινομένου – Η ανάδυση των πόλεων της Φλάνδρας κατά τον Μεσαίωνα (εκδ. University Studio Press)

Η ανάδυση του αστικού φαινομένου από τον 10ο ως τον 13ο αιώνα αποτελεί το θέμα αυτού του βιβλίου. Το βιβλίο αυτό, το πώς δηλαδή συγκροτήθηκαν οι πόλεις σε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή της δυτικής Ευρώπης, με κεντρικό το παράδειγμα της Φλάνδρας, αφορά το πώς οι αδιαφοροποίητες αρχικά οικιστικές συγκεντρώσεις άλλαξαν κατάσταση, συνειδητοποίησαν προοδευτικά τον εαυτό τους και χειραφετήθηκαν πολιτικά. Η διπλή αυτή θέαση που συνδέει την ιστορία με την πολιτική έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη συγκρότηση του βελγικού βασιλείου ήδη από το 1830, ενώ από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα εκφράστηκε μια πολύμορφη και πολύτροπη διάθεση, προκειμένου πόλεις όπως η Μπρυζ, η Γάνδη, η Υπρ, το Σαιντ-Ομέρ και η Αρράς όχι μόνο να ενισχύσουν την ιδέα του βελγικού έθνους, αλλά να συμβάλουν ως μια επιπλέον τεκμηριωτική ύλη στην ερμηνεία του αστικού φαινομένου σε ολόκληρη της Ευρώπη. Πρωτότυπο και χρήσιμο βιβλίο.

---

---

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αλέξης Τσίπρας, Ιθάκη (εκδ. Gutenberg)

Ο πρώην πρωθυπουργός σ’ ένα καλογραμμένο, παρά τα κάποια πραγματολογικά λάθη που επισημάνθηκαν από την πρώτη ημέρα της έκδοσής του, με τρόπο που καθόλου δεν κουράζει, περιγράφει, από τη δική του οπτική γωνία φυσικά, όλη την πολιτική πορεία του. Το κύριο ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα όσα συνέβησαν κατά την περίοδο της δεύτερης διακυβέρνησής του στις 15 μέρες της διαπραγμάτευσης τον Ιούνιο του 2015 και το διεξαχθέν δημοψήφισμα. Τεράστιας σημασίας είναι και η περίοδος της δεύτερης διακυβέρνησης, αλλά και η περίοδος 2019-2023 όπου ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ λειτούργησε ως κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης έως την παραίτησή του. Το βιβλίο αν και περιέχει σημεία αυτοκριτικής δεν γράφηκε με αυτό το στόχο. Γράφηκε για να εξηγήσει τις πολιτικές που επέλεξε ο ίδιος ο συγγραφέας του να ακολουθήσει όλα αυτά τα χρόνια. Πολλοί από τους επικριτές του που θα το διαβάσουν θα τον δουν με πιο συγκαταβατικό τρόπο, απ’ ό,τι την περίοδο που τα γεγονότα, έλαβαν χώρα. Άλλοι όχι. Όλοι όμως, εκτός των φανατικών και των αντιπολιτικών ένθεν κακείθεν, θα συμφωνήσουν πως ο λόγος του είναι συνεκτικός και η αγωνία του για την τύχη της χώρας ήταν ειλικρινής.

Στέφανος Δημητρίου, Η πολιτική σε κρίση (εκδ. Πόλις)

Η δυνατότητα να ξαναβρούμε το κέντρο του δημοκρατικού, πολιτικού ζητήματος, που δεν είναι άλλο από τη σχέση πολιτικής και κράτους, αποτελεί το κεντρικό σημεία αυτού εδώ του εξαιρετικά σημαντικού βιβλίου. Η πολιτική δημοκρατία είναι το μέγιστο επίτευγμα του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Αλλά η δημοκρατία δεν είναι μόνο οι ελευθερίες. Είναι και η ισότητα. Η παραβίαση της ισορροπίας αυτών των δυο από το οικονομικό φιλελευθερισμό βλάπτει σοβαρά τη δημοκρατία και αποτυπώνει την κρίση της πολιτικής. Ο συγγραφέας και Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας επίσης τονίζει τη σημασία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας για το κοινωνικό και το κράτος δικαίου, εξετάζει αναλυτικά τις δύσκολες σχέσεις μεταξύ αυτών των δυο και προτείνει δρόμους για την ανασύνθεση της σοσιαλδημοκρατικής Αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας μέσα από τη συνάντησή τους.  Η σχέση πολιτικής και οικονομίας διαπερνά εγκάρσια αυτό εδώ το έργο. Το βιβλίο αν και δεν είναι εύκολο, διαβάζεται απνευστί.

Τάκης Ψαρίδης, Η απαξία της Αριστεράς – Ένα ψυχοπολιτικό ρεπορτάζ (εκδ. Εύμαρος)

Ζούμε το κύκνειο άσμα της Αριστεράς και της Πολιτικής; Ποιος και τι κάνει τόσο ελκυστικά τα εθνικιστικά και ακροδεξιά ιδεολογήματα; Καταργήθηκε η διάκριση Αριστερά-Δεξιά και πολλά ακόμη τέτοια ερωτήματα ζητούν της απαντήσεις τους εδώ. Αντικείμενο αυτού του πολύ πλούσιου σε ιδέες και πολιτικές κατευθύνσεις δοκιμίου είναι η περιγραφή και η ανάλυση των πολιτικών και ιδεολογικών παραμέτρων που σηματοδοτούν την άνοδο του τραμπισμού και του κοινωνικού εκφασισμού. Και βασική αιτία και λόγος αυτής της ανόδου είναι «η απαξία της Αριστεράς». Αλλά για αυτή την απαξία, όπως τονίζει ο δημοσιογράφος και συγγραφέας αυτού του βιβλίου, ο κύριος υπεύθυνος είναι  η ίδια η Αριστερά, η οποία σήμερα παράγει μόνο προτάσεις για τα καθημερινά προβλήματα, είναι αλήθεια, αλλά δεν γεννά νόημα και αφήγηση. Από το βιβλίο εξάγεται μια αγωνία αλλά και προτάσεις για την ανάδυση μιας νέας αριστερής ιδεολογικής και πολιτικής αφήγησης.