Βαγγέλης Σακκάτος

Η διεθνής σοσιαλδημοκρατία και ιδιαίτερα η γερμανική, έπαιξε έναν σχετικά θετικό ιστορικό ρόλο για το ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα, στο βαθμό που από την εμφάνισή της κι ύστερα μιλούσε τη γλώσσα του μαρξισμού και μέχρι το 1914, που χρεωκόπησε ιστορικά, ψηφίζοντας τις πολεμικές πιστώσεις, προϋπόθεση της πρώτης παγκόσμιας αλληλοσφαγής των λαών και των εργαζομένων, για τα συμφέροντα των καπιταλιστών. Μετά τον πρώτο ευρωπαϊκό –και παγκόσμιο– ιμπεριαλιστικό πόλεμο, η σοσιαλδημοκρατία, αποτελούμενη από ρεφορμιστικά εργατικά κόμματα, πέρασε πολιτικά στην υπηρεσία του ιμπεριαλιστικού καπιταλισμού και του πιο πλούσιου αφέντη. Έτσι (όπως αναφέρει κι ο Τρότσκι στο «Ευρώπη-Αμερική», 1925), πέρασε στην υπηρεσία του πιο πλούσιου αφέντη, αρχίζοντας να κατηγορεί τον ευρωπαϊκό καπιταλισμό για καθυστερημένο, αντιδραστικό, αντιδημοκρατικό κ.λπ. και να επαινεί τον αμερικάνικο, για προοδευτικό, δημοκρατικό, ανθρωπιστικό, πρακτικό κ.λπ.

Ειδικά, η γερμανική σοσιαλδημοκρατία, πνίγοντας στο αίμα τη μεγάλη γερμανική επανάσταση του 1918-1923 και δολοφονώντας τη Ρόζα Λούξεμπουργκ και τον Καρλ Λίμπνεχτ, συντέλεσε αποφασιστικά στην αρνητική πολιτική και κοινωνική εξέλιξη στη Γερμανία τη δεκαετία του 1920, για να καταλήξει το 1933 στο χιτλερικό ναζισμό και στη συνέχεια στην παγκόσμια καταστροφή του 1939-1945. Φυσικά σ’ αυτό συντέλεσαν και πολλοί άλλοι παράγοντες.

Αλλά και στην απομόνωση της ΕΣΣΔ, μετά τη Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, το γραφειοκρατικό εκφυλισμό της και την κατάρρευσή της –όπως και των άλλων κρατών της διευθυνόμενης οικονομίας– με την ανατροπή του καθεστώτος τους από τις ίδιες τις πολιτικές ηγεσίες των διεφθαρμένων γραφειοκρατών, σήμερα ολιγαρχών, που έχουν ιδιοποιηθεί τις περιουσίες αυτών των κρατών, που ανήκαν στους λαούς τους. Όλα αυτά ως προκαταρκτικά.

Στη χώρα μας, το ΠΑΣΟΚ θεωρείται από πολλούς σοσιαλδημοκρατία. Ο νυν υπουργός των Εξωτερικών της κυβέρνησης Τσίπρα Νίκος Κοτζιάς, ως θεωρητικός του ΚΚΕ παλιότερα, έχει γράψει και σχετικό βιβλίο που το υποστηρίζει. Γι’ αυτό θα κάνουμε μια σύντομη αναφορά, ως προς την ιστορία και την εξέλιξη του εργατικού κινήματος στη χώρα μας.

Στην Ελλάδα, για λόγους ιστορικούς και κοινωνικούς –ελάχιστη βιομηχανική ανάπτυξη κατά τον 19^ο αιώνα, ελάχιστη ύπαρξη βιομηχανικού προλεταριάτου– δεν υπήρξε σοσιαλδημοκρατία όταν αυτή έπαιξε θετικό ρόλο στο ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα, τότε που οι Μαρξ και Έγκελς κάμανε το σοσιαλισμό επιστημονικό, δηλαδή από ουτοπία, επιστήμη. Τότε οι Ευρωπαίοι σοσιαλδημοκράτες, δώσανε, παράλληλα με τη θεωρητική επεξεργασία οργανωτική, πολιτική και συνδικαλιστική, δηλαδή πρακτική έκφραση στο Ευρωπαϊκό Εργατικό Κίνημα.

Μετά την ιστορική χρεωκοπία της σοσιαλδημοκρατίας το 1914 και τη συρρίκνωση της οργανωτικής της έκφρασης, της 2^ης Σοσιαλιστικής Διεθνούς, οι Ρώσοι Μπολσεβίκοι, παίρνοντας το 1917 την εξουσία με τη Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση, και δημιουργώντας το 1919 την 3^η Κομμουνιστική Διεθνή, δώσανε νέα επαναστατική έκφραση στο Παγκόσμιο Εργατικό Κίνημα.

Οι Έλληνες πρωτοσοσιαλιστές, Πλάτωνας Δρακούλης, Σταύρος Καλλέργης, Μαρίνος Αντύπας και άλλοι, είχανε πολύ περισσότερο να κάμουνε με τον ουτοπικό σοσιαλισμό, συντελώντας σε κάποια προλείανση του εδάφους, αν και όχι αποφασιστική.

Το Ελληνικό Εργατικό Κίνημα, λόγω ιστορικής έλλειψης της σοσιαλδημοκρατίας στη χώρα μας και της θετικής συμβολής της τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο που αυτή έπαιξε παγκόσμια θετικό ρόλο, αυτό οργανώθηκε πολιτικά, οργανωτικά και συνδικαλιστικά, αποκλειστικά και μόνο κάτω από την επίδραση των επαναστατικών ιδεών της Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης και είναι από τα γεννοφάσκια του κομμουνιστικό.

Αυτό το πλαισίωσαν στη δεκαετία του ’20 σημαντικοί διανοούμενοι αγωνιστές, που οι περισσότεροί τους έδωσαν και τη ζωή τους πέφτοντας γι’ αυτό. Από τα πρώτα θύματά του ο επαναστάτης μαρξιστής Δημοσθένης Λιγδόπουλος, που δολοφονήθηκε από τουρκολαζούς πειρατές, μαζί με τον Ωρίωνα Αλεξάκη, Έλληνα κομμουνιστή από τη Σεβαστούπολη, που ερχόταν μαζί του στην Ελλάδα και το Βούλγαρο Οϊκίν, τον Οκτώβρη του 1920, επιστρέφοντας από το δεύτερο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς Πετρούπολη-Μόσχα, Ιούλης 1920, που ο πρώτος είχε εκπροσωπήσει το ΣΕΚΕ, μετέπειτα ΚΚΕ. Είναι το πρώτο θύμα του ελληνικού κομμουνισμού.

Η ματωμένη πορεία του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος και του ΚΚΕ είναι γνωστή. Το θέμα είναι πως, αφού δεν υπήρξε στη χώρα μας σοσιαλδημοκρατία, όταν αυτή έπαιξε διεθνώς προοδευτικό ρόλο, οι σχετικές προσπάθειες μετά την αντιδραστικοποίησή της καταλήξανε πάντα σε αποτυχία. Έτσι οι σοσιαλδημοκράτες στη χώρα μας ήταν πάντα κάποια πρόσωπα και μόνο. Ο Α. Παπανδρέου, ως «αριστερά της Ένωσης Κέντρου» και μετά την απελευθέρωσή του από τον Παττακό βγαίνοντας στο εξωτερικό, βρήκε λανσαρισμένο από τους Έλληνες αντιδικτατορικούς το ΠΑΕ (Πανελλήνια Αντιδικτατορική Ένωση), τις Αντιδικτατορικές Επιτροπές, που κυρίως η Γερμανία είχε γεμίσει από αυτές, αλλά και στις περισσότερες χώρες που υπήρχαν Έλληνες υπήρχαν Αντιδικτατορικές Επιτροπές.

Ο Ανδρέας προσπάθησε να τις καπελώσει αλλά δεν το κατάφερε. Οι Επιτροπές εξακολούθησαν να λειτουργούν ανεξάρτητα από αυτόν. Τότε επινόησε το ΠΑΚ (Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Κίνημα), που διαφέρει μόνο κατά ένα γράμμα από τις ΠΑΕ, ενώ παράλληλα διακήρυξε, όπως και το λεγόμενο ΚΚΕ εσωτερικού, πως οι Ελληνικές Κοινότητες –που για τη δημιουργία τους είχαμε υποστεί τους πιο άγριους διωγμούς και μας είχαν ακυρωθεί τα διαβατήρια από το προδικτατορικό ελληνικό εγκληματικό κράτος και παρακράτος– δεν παρουσίαζαν αντιδικτατορικό ενδιαφέρον και έπαψαν να μετέχουν σ’ αυτές, θέση που ερχόταν «κουτί» στη χούντα.

Το πώς το ΠΑΚ έγινε ΠΑΣΟΚ και τι συνέβη στις ΗΠΑ, τόσο με τον Α. Παπανδρέου, όσο και με τον Κ. Καραμανλή, ως προς τη μεταπολίτευση και τους χειρισμούς της, είναι επίσης γνωστά, τα δημοσίευε στην εφημερίδα του ΕΛΛΑΣ ο αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης συνταγματάρχης Θεόδωρος Καλλίνος και κυκλοφορούν και στο διαδίκτυο.

Το θέμα είναι, εφ’ όσον η σοσιαλδημοκρατία, παρά τις ιστορικές της προδοσίες, παραμένει κοινωνικά ρεφορμιστικό εργατικό κόμμα, στην υπηρεσία του ιμπεριαλιστικού καπιταλισμού από το 1914 κι ύστερα, κι επομένως το πιο αποτελεσματικό όργανο εξυπηρέτησης των συμφερόντων του, μια και εξακο­λουθεί να ελέγχει σημαντικούς τομείς του συνδικαλιστικού κυρίως εργατικού κινήματος, το πώς το εργατικό επαναστατικό κίνημα θα κατορθώσει –σε εποχές που το «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» της Λούξεμπουργκ μπαίνει με τη μεγαλύτερη έμφαση και ένταση στην ημερησία διάταξη– να αποσπάσει αυτούς τους εργαζόμενους από την επιρροή της, είναι το μεγάλο θέμα.

Ο Α. Παπανδρέου, τον καιρό της χούντας στο εξωτερικό και μετά στην πρώτη περίοδο του ΠΑΣΟΚ, έκανε διάκριση μεταξύ των «κακών σοσιαλδημο­κρατών» και των «καλών σοσιαλιστών», παραβλέποντας σκόπιμα πως στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπως στη Γαλλία κι αλλού, τα σοσιαλδημο­κρατικά κόμματα λέγονται απλώς σοσιαλιστικά. Και μπαίνει μετά απ’ όλα αυτά το ερώτημα: Είναι το ΠΑΣΟΚ σοσιαλδημοκρατία, με την έννοια του ρεφορμιστικού εργατικού κόμματος και κινήματος;

Μόνο τέτοιο δεν μπορεί να είναι το ΠΑΣΟΚ.

Το ΠΑΣΟΚ είναι καθαρά αστικό και όχι ρεφορμιστικό εργατικό κόμμα, συνέχεια του κόμματος των Φιλελευθέρων και της Ένωσης Κέντρου, κλασσικών κομμάτων της ελληνικής μπουρζουαζίας.

Η προέλευσή του, η σύνθεσή του, το πρόγραμμά του, τα συνθήματά του –που έπραττε κατά κανόνα το αντίθετό τους– τα πρόσωπα, και προπαντός η πολιτική του, ήτανε από το Α μέχρι το Ω στην υπηρεσία του κεφαλαίου. Θα μου πείτε, το ίδιο συμβαίνει και με τη σοσιαλδημοκρατία. Ναι αλλά εδώ μιλάμε για τον πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα πολιτικών σχηματισμών. Άλλο οι συνέπειες της πολιτικής τους.

Οι κάποιες αρχικές παραχωρήσεις προς τους εργαζόμενους, μετά περιορίστηκαν μέχρι που δια του άρθρου 4 του υπουργού του των Οικονομικών κ. Σημίτη, απαγορεύσανε τις αυξήσεις και βάζανε πρόστιμο στους εργοδότες που δίνανε. Περίπτωση «Ριζοσπάστη», που ο εν λόγω υπουργός του έβαλε 20 εκατομμύρια δραχμές πρόστιμο, επειδή έδωσε αυξήσεις στο προσωπικό του. Το ότι το ΠΑΣΟΚ το ακολουθούσαν πολλοί εργαζόμενοι, δεν του δίνει κάποιον τέτοιο χαρακτήρα. Και όλα τα αστικά κόμματα τα ακολουθούν και εργαζόμενοι. Και ούτε ο κρατικός και εργατοπατερικός συνδικαλισμός συνιστά κάτι τέτοιο.

Το ΠΑΣΟΚ υπηρέτησε πιστά το κεφάλαιο ως αστικό κόμμα και διαλύθηκε μέσα στη μεγαλύτερη δομική κρίση του συστήματος, που όλα τα αστικά πολιτικά συγκροτήματα διαλύονται και υπάρχει κρίση αστικών κομμάτων και προσώπων παγκόσμια.

Ο γράφων, όταν αυτό ιδρύθηκε, έγραψε ένα άρθρο στην Τεταρτο­διεθνιστική εφημερίδα «ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΑΛΗ» με τον τίτλο: «Ο μικροαστικός ριζοσπαστισμός του ΠΑΣΟΚ», φύλλο 16 – από 23.11.1974, σελίδα 2.

Εκεί τα λέω από τότε όλα προκαταβολικά, πριν από 43 χρόνια.

Νιοχώρι Ερύσσου Κεφαλονιάς                            Βαγγέλης Σακκάτος

6.9.2017

* Ο Βαγγέλης Σακκάτος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος