Πολύγλωσσος, ο Τσίσκα, εργάστηκε για τη βιενέζικη εφημερίδα Neue Freien Presse από το 1924 έως το 1929 και από το 1930 στο Παρίσι ως ανταποκριτής για διάφορες ευρωπαϊκές και αμερικανικές εφημερίδες. Στο βιβλίο του Der Kampf um die Weltmacht Οl (Η μάχη για την παγκόσμια δύναμη του πετρελαίου) ο Τσίσκα αναφέρεται και στην Μικρασιατική Καταστροφή κυρίως υπό το πρίσμα της γεωπολιτικής, του διεθνούς ανταγωνισμού για τους πόρους και του πολέμου για τον «μαύρο χρυσό». Ο αυστριακός συγγραφέας υποστήριξε ότι το τραγικό αποτέλεσμα για τους Έλληνες στη Μικρά Ασία συνδεόταν θεμελιωδώς με τον έλεγχο των πετρελαϊκών οδών της Μέσης Ανατολής.
Ο Τσίσκα παρουσίασε την ελληνική εκστρατεία στη Μικρά Ασία όχι ως μια ανεξάρτητη αλυτρωτική επιχείρηση, αλλά ως εκστρατεία που χειραγωγήθηκε, σε μεγάλο βαθμό και τελικά εγκαταλείφθηκε, από τις δυτικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, ιδιαίτερα το Ηνωμένο Βασίλειο.
Όταν πήραν αυτό που ήθελαν…
Ο Τσίσκα περιγράφει λεπτομερώς πώς οι αλλαγές ευθυγράμμισης των συμμαχικών δυνάμεων καταδίκασαν άμεσα τους ελληνικούς πληθυσμούς: μόλις τα δυτικά πετρελαϊκά και εμπορικά συμφέροντα άλλαξαν κατεύθυνση ή εξασφάλισαν αυτό που ήθελαν από την καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία, η στρατιωτική και διπλωματική υποστήριξη των μεγάλων δυνάμεων προς την Ελλάδα εξανεμίστηκε, με αποτέλεσμα την στρατιωτική κατάρρευση και τις επακόλουθες σφαγές και εξανδραποδισμούς.
Οι Βρετανοί (σύμμαχοί μας…) χρησιμοποίησαν την Ελλάδα σαν πολιορκητικό κριό για να γκρεμίσουν… τα τείχη που έκλειναν τον δρόμο προς τα πετρέλαια της Μοσούλης, που ας σημειωθεί ήταν τότε η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός περιοχή του Κόσμου, που είχε εντοπιστεί από τις αρχές του αιώνα, το 1902. Ο πόλεμος- συνεπώς- έγινε για το πετρέλαιο!
Να θυμίσουμε ότι όταν οι Γερμανοί με την Εταιρεία Σιδηροδρόμων Ανατολίας (χρηματοδοτούμενη από τη Deutsche Bank) φθάνουν μέχρι το Ικόνιο, το 1914, ξεσπάει ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Το Ικόνιο χρησίμευσε ως ο κόμβος για την επόμενη φάση του έργου: την σιδηροδρομική γραμμή προς τη Βαγδάτη και τα πετρέλαιά της. Και τότε αιφνιδίως δολοφονήθηκε ο Αρχιδούκας Φερδινάνδος και η επόμενη κίνηση, προβλέψιμη: η Αυστροουγγαρία αιματοκύλησε την Ευρώπη και όχι μόνο. Μια από τις βασικές αιτίες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου- αν όχι η βασικότερη- ήταν το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής.
Λογάριαζαν δίχως τον Κεμάλ
Οι Βρετανοί, μετά το τέλος του Μεγάλου Πολέμου, θεώρησαν ότι ο κατακερματισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θα τους άνοιγε τον δρόμο για τα πετρέλαια της Μέσης Ανατολής, όμως λογάριαζαν δίχως τον Κεμάλ που διεκδικούσε την περιοχή. Οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες της εποχής, η Standard Oil, η Anglo-Persian Oil Company μετέπειτα British Petroleum και η Γαλλική Εταιρεία Πετρελαίου (CFP) τωρινή TOTAL καραδοκούν. Οι Βρετανοί, μετά τον ανθρωποβόρο Μεγάλο Πόλεμο (το Ηνωμένο Βασίλειο μέτρησε περίπου ένα εκατομμύριο νεκρούς) αδυνατούν να εκστρατεύσουν στη Μέση Ανατολή για να κατοχυρώσουν τον έλεγχό τους τα πετρέλαια της περιοχής. Στο μεταξύ οι αμερικανικές και γαλλικές εταιρείες έχουν ήδη πλησιάσει τον Κεμάλ και σχεδόν τα έχουν συμφωνήσει. Και τότε ανεβαίνουν καλπάζοντας στη… σκηνή οι Έλληνες, που καλούνται να λειτουργήσουν, ή πιο σωστά να σκοτωθούν, για τα συμφέροντα των Βρετανών. Ο Βενιζέλος, όπως γράφει ο Τσίσκα, ήταν ο «άνθρωπος» των Βρετανών. Το καλοκαίρι του 1921 οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες συζητούν με τον Κεμάλ, που (δείχνει ότι) δεν συζητάει το παραμικρό: η Μοσούλη του ανήκει.
Προ των πυλών της Άγκυρας
Ο Ελληνικός Στρατός τον Σεπτέμβριο του 1921, φθάνει περίπου 65 χιλιόμετρα έξω από τις πύλες της Άγκυρας. Έτος 1821 και Ελλάς δεν υφίσταται. Μετά 100 χρόνια, ελληνικός στρατός φθάνει μέχρι την καρδιά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, των Τούρκων, δηλαδή, που πριν από έναν αιώνα κυριαρχούσαν στα Βαλκάνια! Κι αν αυτό δεν είναι επιτυχία τότε τι είναι; Αλλά…Τότε ο Κεμάλ το ξανασυζητάει με τους «μεγάλους». Και η προέλαση προς την Άγκυρα… πνίγεται στον Σαγγάριο. Στις 7 Σεπτεμβρίου και ενώ οι αμυντικές γραμμές των Τούρκων έχουν διασπαστεί, οι απώλειες είναι μεγάλες και το ηθικό τους καταρρακωμένο, οι Έλληνες αποφασίζουν διακοπή της επίθεσης! «Οι αντοχές των μαχητών είχαν φθάσει στο έσχατο όριό τους και οι προβλέψεις για συνέχιση της επίθεσης ήταν ιδιαίτερα δυσοίωνες»…
Η διοίκηση της Ελληνικής Στρατιάς, υπό την Αναστάσιο Παπούλα, έστειλε τηλεγράφημα στην Κυβέρνηση στην Αθήνα ζητώντας από τον πρωθυπουργό Δημήτριο Γούναρη εντολές για τη συνέχιση της επίθεσης ή όχι. Ο Γούναρης απάντησε ότι ήταν αναρμόδιος και συνέστησε να ληφθεί η απόφαση «συμφώνως προς το στρατιωτικόν συμφέρον». Και τότε τη λύση δίνει ένας Γλύξμπουργκ: ο διοικητής του Β’ Σώματος Στρατού πρίγκιπας Ανδρέας εξέδωσε αυθαίρετη διαταγή υποχώρησης των δυνάμεών που βρίσκονταν υπό τις διαταγές του, δηλαδή οι V, XIIΙ Μεραρχίες ΠΖ και μια Ταξιαρχία Ιππικού.
Ο Παπούλας, μαθαίνοντας την κίνηση του Πρίγκιπα του τηλεγραφεί: «Έκπληκτος προ σκέψεως εγκαταλείψεως θέσεών σας, διατάσσω Σώμα παραμείνει θέσεις του. Μόνος αρμόδιος κρίνη και αποφασίση τυγχάνω εγώ ως διοικητής της Στρατιάς»! Όμως και ο Παπούλας σύντομα «παίρνει το μήνυμα» και πράττει αναλόγως: οπισθοχώρηση! Οι ελληνικές δυνάμεις επιστρέφουν επί της δυτικής όχθης του Σαγγάριου, από όπου είχαν αρχίσει την προέλασή πριν από έναν μήνα! Η ευκαιρία χάθηκε.
Και έπειτα ήρθε η Καταστροφή
Οι διαπραγματεύσεις του Κεμάλ με τους εκπροσώπους των μεγάλων δυνάμεων ολοκληρώθηκαν τον Ιούνιο του 1922 και υπέγραψαν συμφωνία (που επικυρώθηκε το 1928) που μοίραζε τα πετρέλαια της Μοσούλης: από 23,75% στην ΒΡ, στην Standard Oil, στην Γαλλική Εταιρεία και ένα ποσοστό 5% στον αρμένιο επιχειρηματία Καλούστ Γκιουλμπενκιάν (έμεινε στην Ιστορία ως «Mr. Five Percent») που είχε βοηθήσει να δημιουργηθούνοι Turkish Petroleum Company και η Iraq Petroleum Company. Επίσης λέγεται ότι ο Γκιουλμπενκιάν θα έπρεπε να φροντίσει να «διαγραφεί από τα βιβλία της Ιστορίας» η Γενοκτονία των Αρμενίων.
Και ακολουθεί η Μικρασιατική Καταστροφή. Οι Άγγλοι κυριαρχούν στη Μοσούλη και τη Βαγδάτη και οι Έλληνες που πολέμησαν για τα συμφέροντα των Άγγλων μετρούν χιλιάδες σφαγιασθέντες, χιλιάδες πρόσφυγες, άφατο πόνο και οδυρμό.
Και τελικώς στις 31 Ιουλίου 1928, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες υπογράφουν τη Συμφωνία της Κόκκινης Γραμμής, όπως την αποκαλέσαν, χαράσσοντας κόκκινη γραμμή γύρω από τα παλιά οθωμανικά σύνορα για να διασφαλίσουν ότι θα εκμεταλλεύονταν το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής μόνο συλλογικά, αντί να ανταγωνίζονται η μία την άλλη.
Οι Έλληνες; Οι Έλληνες το 1928 πανηγύριζαν την επάνοδο του Βενιζέλου στην Κυβέρνηση μετά την παρένθεση της δικτατορίας Πάγκαλου και τη στρατιωτική κυβέρνηση του Κονδύλη… και μετρούσαν τη φτώχεια και τη δυστυχία τους. Ας προσέχαμε… Ο Άντον Τσίσκα τα έχει γράψει από τη δεκαετία του 1930· ποιος τον διάβασε; Ελάχιστοι!
