Μάκης Μεταξάς

Σαν σήμερα στις 18 Αυγούστου του 2006 έφυγε από την ζωή ένας κορυφαίος μουσικός, μια κορυφαία προσωπικότητα της νεότερης Ελλάδος, ο διεθνής σολίστας της τούμπας Γιάννης Ζουγανέλης.

Γράφει ο Φώντας Τρούσας στο LIFO: “Δεν χρειάζεται να πούμε ποιος ήταν ο τουμπίστας Γιάννης Ζουγανέλης (1938-2006) και ποια ήταν τα κατορθώματά του. Αν όμως πρέπει να υπενθυμίσουμε μερικά μόνον απ’ αυτά ας ανατρέξουμε σ’ ένα βιογραφικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ο Ήχος της Σάλπιγγος» [Καστανιώτης, Αθήνα 1999]: Μουσικός με διεθνή αναγνώριση, ο τουμπίστας Γιάννης Ζουγανέλης γεννήθηκε το 1938 στον Κοκκινόβραχο του Πειραιά. Σπούδασε στο Εθνικό Ωδείο και έλαβε πτυχίο με άριστα και χρηματικό βραβείο (τάξη Β. Σωζόπουλου, 1962) και εν συνεχεία με κρατική υποτροφία στο Ωδείο Αθηνών, απ’ όπου έλαβε Δίπλωμα «Βαθείας Σάλπιγγος» (τούμπα) με άριστα παμψηφεί και το Α βραβείο παμψηφεί (τάξη Αναστ. Κυπραίου 1967). Η μουσική του σταδιοδρομία χαρακτηρίζεται από τους επαΐοντες εκπληκτική, καθώς σε όλες τις εμφανίσεις του –στην Ελλάδα και στο εξωτερικό– οι κριτικές αναγνώρισαν ένα φαινόμενο ερμηνευτικής δεινότητας. Το όνομά του ταυτίστηκε με την τούμπα, «είναι ο μουσικός ο οποίος μας αποκάλυψε τις τεχνικές και εκφραστικές της δυνατότητες, ανέσυρε από τις ορειχάλκινες σωλήνες της έναν πρωτόγνωρο ηχητικό πλούτο και την κατέστησε όργανο σολιστικό, από όργανο συνοδείας που ήταν μέχρι τότε στη χώρα μας». Σημαντικοί Έλληνες συνθέτες, οι Σόλων Μιχαηλίδης, Ζώρας, Κυδωνιάτης, Δέλιος, Αντωνίου, Γ. Α. Παπαϊωάννου, Χαλιάσας, Σισιλιάνος, Δραγατάκης, Σφέτσας, Αδάμης, Καλογερόπουλος, Νικήτας, Τερζάκης, Τενίδης, Πονηρίδης κ.ά. έγραψαν –ειδικά για τον Γιάννη Ζουγανέλη– περισσότερα από τριάντα πέντε έργα (solo τούμπα, duo, trio, έργα για τούμπα και quintet, έργα μουσικής δωματίου, καθώς και οκτώ κοντσέρτα για τούμπα κα ορχήστρα), τα οποία ερμήνευσε σε πρώτη εκτέλεση στην Ελλάδα και στο εξωτερικό: Γαλλία, Αγγλία, Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία, Ελβετία, Ουγγαρία, Βέλγιο, Πορτογαλία, Καναδά, Κύπρο, ΗΠΑ, Ρωσία, Ουκρανία, Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία. Ως σολίστ έπαιξε με τις Κρατικές Ορχήστρες Αθηνών και Θεσσαλονίκης, τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων (πρώτη ελληνική εκτέλεση του κοντσέρτου για τούμπα και ορχήστρα του R. VonWilliams – θέατρο «Rex» 1967). Έπαιξε ακόμα με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, τη PhilarmoniaHungarica και τις Συμφωνικές Ορχήστρες του Βελιγραδίου, της Λουμπλιάνας και της Βουλγαρίας. Το 1989 ηχογράφησε σε δίσκο (με τη Ναταλία Μιχαηλίδου στο πιάνο) πρωτότυπα έργα για τούμπα, καθώς και διασκευές-μεταγραφές του σε κλασικά έργα. Είναι μέλος της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ. Η διεθνής κριτική τον έχει κατατάξει στους κορυφαίους τουμπίστες της εποχής μας. Πηγή: www.lifo.gr
Το πλήρες κείμενο θα το βρείτε στο σύνδεσμο : https://www.lifo.gr/articles/music_articles/116261

Τον Γιάννη Ζουγανέλη είχα το μεγάλο προνόμιο να τον έχω φίλο, δάσκαλό μου και οικογενειακό μας φίλο. Για πολλά καλοκαίρια βρέθηκε δίπλα μας στον Πόρο και στο Αργοστόλι σε μια προσπάθεια να ξαναζωντανέψουμε τα επτανησιακά μουσικά μας ακούσματα.

Δεν θα αναφερθώ σήμερα για όλα εκείνα που ο Γιάννης μαζί με τον άλλο αγαπητό μας φίλο αρχιτέκτονα και μουσικό τον αγαπημένο μας Στέφανο Μπαλτατζή και με τους πολλούς και άξιους μουσικούς τους φίλους και συνεργάτες πρόφτασαν και έκαναν στο νησί μας πριν και οι δύο τους φύγουν από την ζωή. Στην μνήμη τους οφείλω κάποτε να καθίσω και να τα καταγράψω και θα το κάνω.

Σήμερα θα αναφερθώ για κάτι εντελώς προσωπικό που μας άφησε λίγους μήνες πριν φύγει από τη ζωή.

Πρέπει να ήταν καλοκαίρι του 2005. Ο Γιάννης έδινε την μάχη του με τα θέματα της υγείας του. Μέσα του ήξερε πως θα φύγει και αυτό ήταν κάτι που το αντιμετώπιζε με γενναιότητα και πλήρη ενσυναίσθηση.

Ο Γιάννης πάντα με ρωτούσε εάν διάβαζα τις μουσικές ασκήσεις που μου έδινε και εγώ για να τον καθησυχάσω του απαντούσα συνήθως καταφατικά έστω και εάν η αλήθεια ήταν πως δεν είχα πολύ χρόνο για να αφιερώνω στα όσα ο Γιάννης θα ήθελε από μένα.

Εκείνη την ημέρα που βρεθήκαμε ήταν πολύ σκεπτικός και με ρώτησε εάν έχω μαζί μου κανένα τετράδιο μουσικής με τα γνωστά πεντάγραμμα.

Του απάντησα αρνητικά.

Φέρε μου τότε δύο λευκές κόλες χαρτί και ένα στυλό μου είπε, θα σου γράψω μια μουσική άσκηση που θέλω να την διαβάζεις όταν θα “φύγω” μου είπε.

Τι είναι αυτά που λες Γιάννη του είπα, ότι και να γράψεις δεν πρόκειται να το παίξω ποτέ γιατί δεν θα φύγεις, εδώ θα μείνεις μαζί με την αγαπημένη σου οικογένεια και όλους εμάς που σε αγαπάμε.

Γέλασε ο Γιάννης με εκείνο το ωραίο χαμόγελο που είχε.

Μάκη μου λέει, θέλω να είσαι σοβαρός, φέρε μου το χαρτί και έναν χάρακα.

Δεν είχα και άλλη επιλογή, πήγα και του τα έφερα.

Πήρε τον χάρακα και το χαρτί. Έβλεπα τον Γιάννη με τρεμάμενα χέρια να προσπαθεί να φτιάξει τις γραμμές του πενταγράμμου και μετά να γράφει στην επικεφαλίδα με κεφαλαία γράμματα την λέξη ΣΙΩΠΗΤΗΡΙΟΝ.

Διαβάζοντας αυτήν την λέξη μου κόπηκαν τα πόδια. Ήξερα απολύτως τι ήταν αυτό που έγραφε και γιατί το έγραφε. Ήταν ένα τρασπόρτο για τούμπα του γνωστού μουσικού θέματος IL SILENZIO.

Όταν το ολοκλήρωσε το υπέγραψε και μου το έδωσε λέγοντάς μου πως αυτήν την μουσική άσκηση θα την κάνω στην μνήμη του κάθε φορά που θα αισθάνομαι πως πρέπει να το κάνω.

Ο Γιάννης την επόμενη χρονιά έφυγε από τη ζωή και εμείς κληρονομήσαμε μια άσκηση που δεν είναι μόνο μουσική αλλά κυρίως μια άσκηση μνημοσύνης για να μας υπενθυμίζει το έργο και το πέρασμα αυτού του ωραίου Έλληνα από την ζωή.

Με την άδεια της αγαπημένης του οικογένειας μοιραζόμαστε σήμερα μαζί σας το ΣΙΩΠΗΤΗΡΙΟ, μια σπονδή “ενός λεπτού σιγή” στην μνήμη του αλησμόνητου φίλου μας.

Μάκης Μεταξάς