Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

Kefalonia News | July 25, 2021

Scroll to top

Top

ΘΩΜΑΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ, Ο ΒΙΡΤΟΥΟΖΟΣ ΤΩΝ ΑΝΙΧΝΕΥΤΩΝ

ΘΩΜΑΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ, Ο ΒΙΡΤΟΥΟΖΟΣ ΤΩΝ ΑΝΙΧΝΕΥΤΩΝ
KefaloniaNews

(του Ν.Σολωμού, ΚΙΕ “Εύδοξος” – Αστρονομική Βάση Αίνου.

Στίς 16 Αυγούστου 2000 πέθανε στην Γενεύη ο διάσημος φυσικός ερευνητής και Αντεπιστέλλον Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Δρ. Θωμάς Υψηλάντης. Ο μεγάλος αυτός επιστήμονας που γεννήθηκε το 1928, ήταν γόνος ελληνικής οικογένειας που καταγόταν από τον ήρωα της επαναστάσεως του 1821 Αλέξανδρο Υψηλάντη και ζούσε στο Salt Lake City της Πολιτείας Γιούτα των ΗΠΑ εκεί όπου ακμάζει μία μεγάλη και ιστορική κοινότητα Ελλήνων από το καιρό της  Α’ υπερατλαντικής μας μετανάστευσης.

Ο Θωμάς (Τόμ) Υψηλάντης εσπούδασε φυσική στο πανεπιστήμιο Berkeley από όπου έλαβε δίπλωμα master και ακολούθως έγινε μεταπτυχιακός συνεργάτης του γνωστού καθηγητή Emilio Segre. Μαζί με τους Οwen Champerlain και Clyde Wiegand, προσχώρησε τότε σε ιστορικό πείραμα στο νέο επιταχυντή Bevatron κατα το οποίο παρατηρήθηκαν τα πρώτα αντιπρωτόνια. Η ανακάλυψη αυτή υπήρξε το αντικείμενο της διδακτορικής του διατριβής (Ph.D).

Στη συνέχεια κατέλαβε διαδοχικές μεταδιδακτορικές θέσεις σέ αμερικανικά πανεπιστήμια, περνώντας όμως και από την ελλάδα από όπου, αφού έπαιξε ρόλο πρωτοποριακό στην διείσδυση και διδασκαλία της σύγχρονης φυσικής στην χώρα μας, μεταπήδησε στο Ευρωπαικό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών CERN με το οποίο συνδεόταν από το 1968. Συνδέθηκε ερευνητικά με τον J. Seguinot, συνεργασία η οποία οδήγησε σε μακρά σειρά προτάσεων μελετών και συγκροτήσεων ξακουστών καινοτομικών ανιχνευτικών διατάξεων της σωματιδιακής φυσικής. Ο Θωμάς (Tom) Υψηλάντης ήταν απίστευτα εφευρετικός και επινοητικός φυσικός, έτοιμος πάντα να συζητήσει τις ιδέες του και να τις μοιραστεί μέ άλλους. Η ισχυρή φαντασία και έμπνευσή του ήταν τέτοια που συνελάμβανε προηγμένα όργανα τόσο προχωρημένα για την εποχή τους που συχνά ήταν δύσκολο να υλοποιηθούν σε επίπεδο κατασκευών και ιδίως στο πρόβλημα αυτό, συνεισέφερε πολλά και ο Seguinot. Υψηλάντης και Seguinot ανακάλυψαν την τεχνική την αργότερα ονομασθείσα Ring Imaging Cherenkov counter (RICH) και μαζί με τον Ekelöf την εισήγαγαν και την καθιέρωσαν στην Φυσική Υψηλών Ενεργειών. Τό πρώτο μεγάλο πείραμα στο οποίο εφαρμόστηκε η νέα τεχνική, ήταν το πείραμα DELPHI του επιταχυντή LEP στο CERN. Πιό πρόσφατα, εργαζόταν στο Πρόγραμμα LAA σε θέματα θερμιδομετρίας με χρήση ευγενών-υγρών και σέ έναν πολύ μεγάλο υδατικό ανιχνευτή νετρίνων βασισμένο στην μετεξελιγμένη τεχνική fast-RICH. Τον ανιχνευτή αυτό που ονομάστηκε “AqcuaRICH” τον περιέγραφε, χαριτολογώντας, σάν «..έναν Superkamiokande με γυαλιά» υπαινισόμενος τον διάσημο σχετικό ανιχνευτή των Ιαπώνων “Superkamiokande” . Σπουδαία ήταν επίσης η συνεισφορά του και στο πρόγραμμα με κωδική ονομασία LHCb του CERN.

Η κύρια επιστημονική του περιοχή ήταν η εφεύρεση και οικοδόμηση προηγμένων ανιχνευτικών συστημάτων, ικανών να διανοίξουν νέους δρόμους στην πειραματική σωματιδιακή φυσική. Ηταν τόσο διάσημος στην γνωστική αυτή περιοχή που το 1955, έγινε αρχισυντάκτης (Editor) του σπουδαιότερου περιοδικού του χώρου Nuclear Instruments & Methods (ΝΙΜ). Προκειμένου να δεί τα όνειρά του να πραγματοποιούνται, ο Tom Υψηλάντης ποτέ δέν υπολόγισε προσωπικές ενασχολήσεις και ενδιαφέροντα και ακόμα λιγώτερο την ίδια του την σταδιοδρομία. Υπήρξε ασυμβίβαστος, επίμονος και αφοσιωμένος ερευνητής που θυσίασε πολλά για την επιστήμη. Εκτός του CERN εργάστηκε στην Ecole Polytechnique, College de France και τελικά στο ΙNFN (Ιταλία). Για τον Υψηλάντη αναφέρεται και το σπάνιο για τα τωρινά ήθη, σέ κάποια μεταβατικά διαστήματα στην πολυκύμαντη πορεία της ζωής του να μένει χωρίς μισθό αλλά να προσέρχεται κανονικά συνεχίζοντας την εντατική του εργασία σαν να μήν συμβαίνει τίποτα. Ο Θωμάς Υψηλάντης υπήρξε ένας μεγάλος Ελληνας επιστήμονας που προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στην Σύγχρονη Φυσική αλλά και στο όνομα της Ελλάδας.